Drugiej edycji akcji „Gęsina na świętego Marcina” zorganizowanej przez samorząd województwa kujawsko-pomorskiego towarzyszyły konkursy na dania z gęsiny rozegrane w dwóch kategoriach: „Kół Gospodyń Wiejskich” zatytułowany „Tradycyjne danie z gęsi polskiej” i „Rodzinnej” pod hasłem „Gąski, gąski do domu...”.
Prezentujemy przepisy zwycięzców: Ewy Semrau z KGW w Glinkach (powiat bydgoski) na: gęsie udka duszone z  czerwoną kapustą oraz pasztet z gęsi w wekach oraz toruńskiej rodziny Nowaków na: pasztet z gęsi z żurawiną, sałatka z pieczonych gesich piersi, pieczone udo gęsie w czerwonej kapuście z gruszkowym chutney i  „gąskę w opałach”, czyli makaron z  pikantną marynowaną gęsiną.

Florentyna Niewiarowska oraz  Wanda Małecka należały do najpopularniejszych autorek książek kulinarnych ukazujących się we Lwowie od około połowy XIX do początku XX wieku.  Publikacje ich doczekały się wielu wydań, sprzedawane w  wielotysięcznych nakładach. Autorki dbały, by kolejne wydania uzupełniać, poprawiać, wzbogacać.
Napisały trzy książki znane do dziś: „Praktyczne przepisy pieczenia ciast świątecznych a mianowicie: bab, babek, placków, mazurków, pierników i tortów oraz strucli, kołaczów, chleba, bułek, rogali i różnych przysmaczków do kawy, herbaty i czekolady”, „Doświadczone sekreta smażenia konfitur i soków oraz robienia konserw, galaret, marmolad, lodów, najrozmaitszych konserw owocowych w spirytusie i occie, owoców suszonych w cukrze i t. p.” oraz „Kucharka polska czyli szkoła gotowania tanich, smacznych i zdrowych obiadów” (zdjęcie przedstawia rycinę ze strony tytułowej wydania ósmego tej pozycji).

Z końcem XIX wieku Warszawa miała Lucynę Ćwierczakiewiczową, Lwów - Marię Disslową, a Kraków - Marię Gruszecką, wprowadzającą do literatury kulinarnej, nowatorskie na owe czasy, zdobycze nauki o higienie żywienia i dietetyce.
Była Gruszecka jedną z najbardziej poważanych autorek książek kulinarnych, a „Kurier Warszawski”, omawiając jej „Illustrowanego kucharza krakowskiego dla oszczędnych gospodyń”, nie szczędząc dziełu owemu słów pochwały podkreślał: zaletą główną nowego utworu jest baczenie na hygieniczność kuchni domowej (obok reprodukcja strony przedtytułowej).
Z biegiem lat pozycja ta - wielokrotnie wznawiana i uzupełniana przez autorkę - zagościła niemal w każdym szanującym się krakowskim i galicyjskim domu mieszczańskim czy ziemiańskim.

Sięgamy do bardzo po dziś dzień pożytecznej i pięknie - jak na okres międzywojnia - wydanej w 1930 r. książki zatytułowanej „Jak gotować - praktyczny podręcznik kucharstwa”.
Jej autorka - Maria Disslowa (1870- 1936) była wówczas dyrektorką Szkoły Gospodarstwa Domowego we Lwowie.

Ten wielki, kulinarny „mszał” obejmuje niespełna 900 stron przepisów i porad. Zawiera ponadto 261 ilustracji, w tym blisko 200 kolorowych (!!!) zdjęć zaczerpniętych z dzieła pani F. Nietlispach „Les secrets culinaires”, nagrodzonego złotym medalem na Międzynarodowej Wystawie Sztuki Kulinarnej w Zurichu, w 1930 r.
Reprodukcja publikowanej przez nas ilustracji przedstawia gęś pieczoną podaną z kasztanami, czerwoną kapustą i jabłkami oraz wątróbki gęsie w galarecie.

Publikowane poniżej przepisy udostępnił nam Kujawsko-Pomorski Urząd Marszałkowski, a zebrano je podczas pierwszej akcji popularyzującej gęsinę, która odbyła się w październiku i listopadzie 2009 r.
Pośród nich (w porządku alfabetycznym) znajdują się: confit z gęsich żołądków, czarnina, czarnina pani Zofii, filety z gęsiej wątróbki z grzybami gęsi pasztet, gęsia szyja, gęsia szyja nadziewana, gęsina z ziemniakami, gęś duszona w  kapuście, gęś marcińska, gęś pieczona, gęś pieczona z jabłkami, gęś pieczona z gruszką, confit, estragonem i ladami z foie gras, gęś pikantna, gęś z warzywami, okrasa z gęsiny, paprykarz z gęsi, pieczona gęś, pierś gęsi confit w sosie z czerwonego wina i suszonych śliwek, z czerwoną kapustą i soczewicą, pierś gęsi marynowana w różanym pieprzu podana z  płatkami fig i  sałatką z kiełków i gruszek, podróbki gęsie z brukwią, smalec gęsi do chleba oraz zupa z gęsich podrobów.