DOŚWIADCZENIA DOMOWE (16).

Wyraz „alkiermes” pochodzenia arabskiego - oznacza gatunek czerwonych robaczków.
Alkiermesem zwano również powszechnie używane w Europie lekarstwo, w skład którego wchodził surowy jedwab farbowany w poczwarkach świeżego czerwca, sok z jabłek, wódka różana, cukier, drzewo rajskie, cynamon, ambra, kamień lazurowy, tłuczone perły urgańskie...
Słynny Syreniusz pisał, że lek ten skuteczny jest w chorobach serca, szaleństwa i melancholii.


BRIACHES.

Drożdżówki pieczone w karbowanych foremkach. Półsłodkie, z charakterystyczną kulką na wierzchu uformowaną z tego samego ciasta.
Kto jeszcze pamięta te świeże, ciepłe bułeczki?


CHAŁWA.

Mielone orzechy, sezam, miód, mąka, cukier, tłuszcz, czasem wanilia albo pistacje, czekolada, bakalie - to składniki, z których robi się chałwę - przysmak Bliskiego Wschodu lubiany przez wszystkich.


CYKATA.

Cykata to specjalnie w cukrze smażony miąższ, albo skórka owocu z rodziny cytrusowatych, zwanego cytronem. Mogą to też być skórki z melona albo arbuza smażone w cukrze, lub miodzie. Używa się jej (choć coraz rzadziej) do pierników, keksów i innych ciast w postaci malutkich kosteczek.
W „Compendium medicum” z roku 1767 autor zaleca do pierników toruńskich nakładać cykaty krojonej, albo skórek cytrynowych.
W 1643 roku Sejm wyznaczył cło na „zagraniczne cykaty, słodkie rzeczy w cukier wprawione”.


KANDYZOWANE OWOCE.

Rajskie jabłuszka, morele, skórka pomarańczowa, gruszki, śliwki, czereśnie smażone w syropie. Po usmażeniu osączone, obsypane cukrem, zachowują kształt i kolor. Doskonale się je przechowuje.
Dziś to już zapomniany staroświecki dodatek do herbaty.


PARFAIT.

Parfait to doskonały deser z kremowej śmietanki i żelatyny, owoców kandyzowanych, albo osączonych z konfitury. Mogą też być lekko zamrożone lody o różnych smakach.

Parfait - amour Francuski likier produkowany ze skórki owoców cytrusowych, lekki, doskonały do koktajli.


PISTACJE.

Orzeszki pistacjowe czyli nasiona pistacji znajdują się w owocach wielkości orzecha laskowego. Podobne do migdałów mają jasno-zielony kolor. Ich smak jest słodki i przyjemny. Jad się je na surowo, wzbogacają chałwę, lody, torty i ciasta.
Do Europy sprowadzono je z Syrii.


POMMES DE TERRE SOUFFLEES.

Plastry ziemniaków o grubości 3 milimetrów i w kształcie prostokąta smaży się w niezbyt gorącym, głębokim tłuszczu. Następnie druciany koszyczek z ziemniakami zanurzamy w drugim naczyniu z bardzo gorącym tłuszczem i ziemniaczane plastry dosmażamy. Pod wpływem zmiany temperatury tłuszczu ziemniaki pęcznieją i uzyskują kształt „poduszeczek”.
Podaje się je jako dodatek do mięsa z rusztu.


PTIFURKI.

Malutkie ciasteczka przyrządzane z różnych rodzajów ciast. Mogą to być ciasteczka suche, a więc kruche, makaroniki, biszkopciki, mogą też być lukrowane i nadziewane. Do tego gatunku zaliczają się też ciasteczka marcepanowe, a nawet kandyzowane owoce. Domowo i apetycznie wygląda patera tych ciasteczek podana do popołudniowej herbatki.
Jaka szkoda, że to już właściwie przeszłość...


SZODON.

Słodki, bardzo smaczny, najczęściej ciepły sos przygotowany z utartych z cukrem żółtek, mleka albo wina. Aromatu dodają mu migdały, albo wanilia, czasem czekolada. Stanowił elegancki dodatek do legumin i budyniów. W starych książkach kucharskich spotykamy wiele przepisów na ten słodki dodatek.
I chociaż jest drogi i nie dla wszystkich zdrowy, to jednak taki smaczny.