|
W Wikipedii czytamy:
„Serbołużyczanie, Łużyczanie, Serbowie Łużyccy, nazwa własna: grnłuż. (Łužiscy) Serbja, dlnłuż. (Łužyske) Serby, nazwa niemiecka: Sorben i Wenden (ta ostatnia dotyczy głównie Dolnołużyczan) - słowiański naród zamieszkujący Łużyce, ziemie leżące na terytorium wschodnich Niemiec. Historycznie Łużyce obejmują także niewielkie fragmenty terytorium Polski i Czech.
Dzielą się na dwie grupy: Górnołużyczanie (Horni Serbja), z językiem ojczystym górnołużyckim, oraz Dolnołużyczanie (Dolne Serby), z językiem dolnołużyckim, ogólnie około 60 000 osób. Istnieją również dialekty pośrednie.
W 1904 roku został zbudowany, głównie ze składek Łużyczan, „Serbski dom” w Budziszynie - najważniejszy łużycki ośrodek kulturalny. W 1912 roku powstała społeczno-kulturalna organizacja „Domowina” - związek stowarzyszeń łużyckich”.
Łużyczanie są drugim, choć nielicznym narodem w Niemczech i zarazem, najmniejszym narodem słowiańskim. Pierwszą autonomię kulturalną otrzymali dopiero po II wojnie światowej, a w 1990 roku, na podstawie tzw. ustawy łużyckiej, prawa konstytucyjne do ochrony tożsamości narodowej w zakresie języka, religii, kultury i tradycji jako „mniejszość narodowa” (mimo że Łużyce to ich prastare, autochtoniczne terytorium osiedleńcze, a państwa łużyckiego nie ma).
Istotne wyniki badań w dziedzinie językoznawstwa zostały opublikowane przez Karla Gottloba von Anton w pracy „Pierwsze linie zarysu o dawnych Słowian pochodzeniu, obyczajach, zwyczajach, myśleniu i wiedzy”. Człowiek doby Oświecenia von Anton był jednym z pierwszych Niemców, którzy zajmowali się gruntownie historią i kulturą ludów słowiańskich. W swoim ważnym dziele podsumował całą dotychczasową wiedzę o wspólnocie Słowian i o poszczególnych słowiańskich ludach. Badanie Łużyczan dzięki pośrednictwu von Antona znalazło się wkrótce w centrum słowiańskich poszukiwań naukowych prowadzonych przez członków Zgorzeleckiego Towarzystwa Naukowego. Ważnym naukowym świadectwem tego jest obszerny zbiór „Pieśni ludowe Łużyczan Łużyc Górnych i Dolnych” Jana Arnošta Smolera i Joachima Leopolda Haupta.
Odrębność etniczną Łużyczan podkreślają:
* specyficzna architektura ludowa (budownictwo blokowe, klinkier),
* język.
* strój regionalny (zróżnicowany - hafty regionalne podkreślają charakter tradycyjnej sztuki ludowej),
* zachowane zwyczaje muzykowania ludowego z charakterystycznymi dudami oraz małymi i dużymi skrzypcami,
* obyczaje.
Opracowanie: Barbara Jakimowicz-Klein |