CHAŁKI I INNE PLECIONKI.

W tradycji żydowskiej dwie słodkie plecione bułki położone na szabasowym stole symbolizują podwójną mannę i oznaczają podziękowanie Bogu za czas święta. Chałkę piecze się na różne święta i podaje do kolacji z potrawami wytrawnymi, np. z faszerowanym karpiem lub z wędlinami. W zależności od charakteru tych świąt wypiekana jest w innej formie, np.:

* chałka spleciona z długich kawałków ciasta, spożywana jest w Purim;

* chałka okrągła, symbolizująca dostatek (koło symbolizuje cykl życia, cykl lat);

*chałka przyozdobiona zrobioną z ciasta drabinką;

* chałka przyozdobiona dłonią, oznacza sięganie po błogosławieństwa - zamiast dłoni może być klucz symbolizujący klucz modlitwy, którym każdy wierzący Żyd otwiera wrota niebios;

* chałka w kształcie stożka - sporządza się ją z siedmiu coraz mniejszych warstw ułożonych jedna na drugiej. Na określenie tej chałki istnieje nazwa „Siete Cielos” (Siedem Niebios) - co obrazuje siedem sfer niebieskich jakie przebył Bóg, by nadać Mojżeszowi Torę.

CHALLAH, CZYLI CHAŁKA ŻYDOWSKA.

Składniki:

225 ml cieplej wody, 1 paczka suszonych drożdży, 75 g miodu, 5 łyżek oleju, 2 jajka, 1/2 łyżeczki soli, 60 dag mąki, 1 roztrzepane jajko, mak lub sezam.

Wykonanie:

Mąkę przesiać do miski, dodać drożdże, miód, olej, jajka i tyle wody, żeby powstało gęste ciasto. Odstawić w ciepłe miejsce do wyrośnięcia. Ciasto podzielić na 4 części. Z trzech części uformować wałki jednakowej długości i grubości, zapleść. Z pozostałej części ciasta uformować 3 wałeczki, zapleść i ułożyć je na warkoczu. Zawinąć końcówki. Odstawić w ciepłe miejsce. Chałkę posmarować roztrzepanym jajkiem, posypać makiem lub sezamem. Piec w temperaturze około 200 stopni C.

CHAŁKA Z BAKALIAMI.

Składniki:

1 kg mąki, 5 dag drożdży, 7 dag cukru, 1 l mleka, 3 jajka, 7 dag masła, 10 dag rodzynek, sól.

Wykonanie:

Drożdże rozpuścić w mleku, dodać łyżeczkę cukru i 2 łyżki mąki, wymieszać i odstawić w ciepłe miejsce do wyrośnięcia. Resztę cukru starannie utrzeć z żółtkami, a następnie połączyć z rozczynem drożdżowym. Dodać 2 szklanki mąki, sól i wyrobić ciasto. Masło roztopić w rondlu i wlać do ciasta, dalej wyrabiać. Jeśli ciasto się klei, dosypać mąki. Odstawić na pół godziny, by wyrosło. Dodać rodzynki i jeszcze raz zagnieść. Masę podzielić na 3 części, uformować z każdej długi wałek, zapleść warkocz. Kolejny raz odstawić w ciepłe miejsce do wyrośnięcia, a następnie piec godzinę w temperaturze 200 stopni C.

Przed wstawieniem do piekarnika chałkę posmarować białkami jajka.

Zamiast rodzynek można wrzucić do chałki posiekane figi, należy wtedy zrezygnować z cukru, bowiem te owoce są bardzo słodkie.

CHAŁKA KRAKOWSKA.

Składniki:

40 g drożdży, 55 dag mąki pszennej, 1/2/ szklanki mleka, 1 duże jajko, 2 łyżki masła, 4 łyżki wody (lub trochę więcej), 2-3 łyżki cukru, 1 żółtko, mak lub sezam.

Wykonanie:

Drożdże rozetrzeć z łyżką cukru, zalać ciepłym mlekiem i rozmieszać z 3 łyżkami mąki. Odstawić do wyrośnięcia. Do miski wsypać mąkę, zrobić w niej dołek, wlać wyrośnięty rozczyn z drożdży, rozkłócone z pozostałą ilością cukru jajko, rozpuszczone ciepłe masło, wodę i zagnieść miękkie ciasto, aż zaczną pokazywać się pęcherzyki powietrza. Odstawić do wyrośnięcia, aż ciasto podwoi swoją objętość. Ponownie zagnieść ciasto, podzielić na 3 części. Z każdej uformować wałki równej długości i zapleść z nich warkocz, końce połączyć i podwinąć pod spód. Przełożyć chałkę na wysmarowaną tłuszczem i wyłożoną folią aluminiową blachę i zostawić do wyrośnięcia na 20-30 minut. Posmarować wierzch żółtkiem i posypać makiem, sezamem albo kruszonką.

Piec około 25-30 minut w 200 stopni C.

CHAŁKA DLA ŁASUCHóW.

Składniki:

1-2 chałki, czekolada, mleko, 1 jajko, tłuszcz do smażenia.

Wykonanie:

Chałkę pokroić w plastry grubości około 2 cm. Każdy plaster naciąć z boku, robiąc „kieszonkę”, tak aby zmieściła się w niej jedna kostka czekolady. Czekoladę włożyć na tyle głęboko, aby nie była widoczna. Smażyć chwilę (około 5 minut) na patelni, do czasu, aż czekolada się rozpuści - można to sprawdzić, naciskając z góry palcem to miejsce, w którym znajduje się czekolada. Przed smażeniem plasterki chałki można moczyć w mleku, a następnie w jajku. Gorące posypać cukrem pudrem.


DESER Z CHAŁKI I OWOCóW.

Składniki:

50 dag truskawek, 50 dag czarnych porzeczek (lub 1 kg dowolnych miękkich owoców), 25 dag miałkiego cukru, sok z limonki lub cytryny, 1-2 lekko czerstwe chałki.

Wykonanie:

Owoce umyć, odszypułkować, duże pokroić na kawałki. Wymieszać z cukrem, dodać sok z limonki. Zagotować i gotować około 10 minut, aż cukier się rozpuści, a owoce puszczą sok. Chałkę pokroić w kromki grubości około 1,5 cm, odciąć skórkę, wyrównać ich kształt, by mogły do siebie przylegać. Miskę (najlepiej stożkowatą) o pojemności około 1,5 l wyłożyć na dnie kółkiem wyciętym z chałki. Boki dokładnie wyłożyć pozostałymi kromkami, wypełnić wszystkie dziury. Odlać pół szklanki soku z owoców, zachować.

Owocami i resztą soku wypełnić miskę wyłożoną chałką. Na wierzchu ułożyć szczelną przykrywkę z kromek. Całość nakryć talerzem, obciążyć i wstawić na noc do lodówki. Przed podaniem podważyć nożem deser przy ściankach miski, wierzch przykryć dużym talerzem i energicznym ruchem obrócić do góry dnem. Jeżeli pozostały nienamoczone części chałki, nasączyć je zachowanym sokiem. Deser kroić na porcje i podawać z jogurtem lub śmietanką.


Tekst: Barbara Jakimowicz-Klein