W PRZEMYSKIEJ JADALNI MIESZCZAŃSKIEJ.

Podłoga w jadalni była najczęściej ze zwykłych desek, nadających się do częstego szorowania. (...)
Ściany przyozdobiono obrazami o tema­tyce konsumpcyjnej (...).

Najważniejszy jest tutaj stół - ustawiony na środku pomieszczenia - drewniany, solidny otoczony krzesłami, przy­kryty do obiadu - białym obrusem z drobnym kwiatowym rzucikiem. Pod stołem znajduje się skromny dywan, chronią­cy nogi przed zimnem. Nad stołem zwisa lampa w stylu sece­syjnym znamiennym dla początku XX w.

W czasie uroczy­stych kolacji ustawiano dodatkowo na stole duże, kilkura­mienne świeczniki, takie jak stojący nieopodal na wysokiej komodzie. Krzesła używane w jadalni były zazwyczaj wy­platane trzciną lub, jak w tym przypadku, kryte skórą, z twar­dymi oparciami zmuszającymi stołowników do prostego siedzenia przy stole, co stanowiło jedna z zasad dobrego wychowania.
Niezbędnym meblem w jadalni był kredens, w którym przechowywano cenniejsze naczynia stołowe. Ma on formę podwójnej szafy, której część dolna ma drzwiczki i szuflady, a na jej marmurowym blacie wspiera się część górna z szafkami i nastawami, zwieńczona galeryjką.


Oprócz funkcji magazynowych odgrywał on ważną rolę de­koracyjną.
Blat i nastawy kredensu służyły do prezentowania naczyń świadczących o bogactwie domu oraz guście jego gospodyni. W kompletach stołowych występował jeszcze zwykle bliźniaczy mały kredens lub pomocnik zwany bufe­tem.(...)

Na komo­dzie prócz okazałego srebrnego świecznika znalazła się po­zytywka mająca umilać posiłek stołownikom. Bieliznę  stołową przechowywano w jadalni w wysokich komodach z szu­fladami, zwanych praskami.

Na małym stoliku z marmuro­wym blatem, stojącym obok, umieszczony został na metalo­wej tacy mosiężny samowar z wytworni w Tule. Samowar zagościł w polskich domach w drugiej. ćwierci XIX w. i rozpowszechnił się nie tylko w Królestwie czy na kresach, ale również w Galicji; był praktycznym urządzeniem do otrzymywa­nia aromatycznej herbaty, serwowanej po wszystkich posiłkach.

W domach, gdzie równie chętnie pijano kawę konieczna była ogrzewana spirytusem „wiedeńska” maszynka służąca do parzenia kawy. Prezentuje się ona tutaj na ozdobnym stoliku z kafelkowym blatem dekorowanym motywem kwia­towym.
Aż do I wojny światowej kawę podawano wyłącznie w jadalni, najczęściej do śniadania lub po obiedzie.

W serwantce oraz zaszklonej ściennej witrynce, która niegdyś pełniła funkcję (wewnętrznego okna, zaprezento­wana została cenniejsza porcelana ćmielowski serwis do kawy, przywieziony z Karlsbadu komplet deserowy), cera­mika dekoracyjna (talerze rożnych europejskich wytworni, wazoniki) i srebra (sztućce, komplet do jajek, imbryczek z kościanym uchwytem, cukiernica z herbem Przemyśla).

Nieodzownym elementem wyposażenia jadalni był również szafkowy zegar, w tym przypadku wiszący, który wybijał godziny i wydzwaniał melodie kuranta.


Tekst: Józefa Kostek