WŁADYSŁAW HASIOR (1928-1999).

KALENDARIUM ŻYCIA I TWóRCZOŚCI
WŁADYSŁAWA HASIORA.

1928 - urodził się 14 maja w Nowym Sączu.

1947-1952 - nauka w Państwowym Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem pod kierunkiem Antoniego Kenara.

1952 -1958 - studia na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie u prof. Mariana Wnuka. W 1957 rozpoczyna pracę pedagogiczną w Państwowym Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem (do 1968). Pierwsze assemblage's: Wdowa, Męka Pańska, Czarownik. Udział w XI Triennale w Mediolanie. Stacje Męki Pańskiej dla parafii św. Kazimierza w Nowym Sączu - praca dyplomowa warszawskiej ASP.

1959 - realizacja pierwszego pomnika - Ratownikom górskim w Zakopanem.

1959-1960 - studia w Paryżu u Ossipa Zadkine'a (stypendium rządu francuskiego). Pierwsze zagraniczne podróże artystyczne (RFN, Belgia, Holandia, Francja, Włochy, Austria).

1960 - udział w wystawie "Grupy Powiśle" w Warszawie oraz "Kenar i jego uczniowie" (Zachęta). Realizacja pierwszych "rzeźb w ziemi" – Sebastian.

1961 - pierwsza wystawa indywidualna - Teatr Żydowski w Warszawie. Udział w II Ogólnopolskiej Wystawie Sztuki Religijnej w Krakowie. Początek współpracy z grupą PHASES. Udział w wystawie "Sztuka assemblage'u" w Nowym Jorku (Museum of Modern Art).

1962 - wystawa indywidualna w BWA w Zakopanem (z Antonim Rząsą). Udział w wystawie "Sztuka i rękodzieło Podhala" - Zakopane. Udział w wystawie "Metafory" - Warszawa, Sopot.

1963 - wystawa indywidualna - Kraków (Galeria Krzysztofory). Udział w wystawie grupy PHASES "Vues imprenables" w Galerie du Ranelagh w Paryżu. Udział w międzynarodowym konkursie na Mauzoleum F. D. Roosvelta - wyróżnienie. Film reż. Marii Kwiatkowskiej "Rozmowa" o twórczości W. Hasiora.

1964 - wystawa indywidualna - Wrocław (Muzeum Śląskie). Udział w wystawie "Sztuka polska" - Paryż, Bochum, Bukareszt, Praga. Udział w wystawie grupy PHASES w Brukseli (Musée d'Ixelles). Realizacja pomnika "Rozstrzelanym partyzantom" w Kuźnicach. Książka A. Banacha "Hasior" (Wyd. Literackie Kraków).

1965 - wystawa indywidualna - Warszawa (Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza). Udział w wystawach: "Porównania" - Sopot, VIII Biennale - Sao Paulo, "Profle IV - Polnische Kunst Heute" - Bochum, Kassel, "Sen w sztuce polskiej" -Amsterdam (Stedelijk Museum). Pierwszy projekt szklanego pomnika - "Tym, co w morzu..." Powstają pierwsze sztandary - Sztandar polski, Teatrzyk pokątny w pięciu odsłonach, Prorok.

1966 - wystawy indywidualne: Warszawa (Galeria Współczesna); Lublin (BWA); Warszawa (Zachęta). Udział w wystawie "100 malningar av polska konstnarer" - Sztokholm (Sveagalleriet). Realizacja pomnika "Poległym w walce o utrwalenie władzy ludowej na Podhalu" - Czorsztyn. Reportaże o twórczości Hasiora w telewizjach: polskiej, francuskiej, niemieckiej i belgijskiej. Pierwsza wersja projektu pomnika "Rozstrzelanym zakładnikom w Nowym Sączu".

                          

1967 - wystawy indywidualne: Kraków (BWA); Poznań (BWA); Nowy Sącz (Muzeum Okręgowe). Udział w wystawach: "Art Contemporain. Sources et recherches" w La Chaux-de-Fonds (Francja); "Modern Polsk Malerei" w Bergen (Norwegia); "Puolan nykyma-aslausta Polsk nutidsmaleri" w Helsinkach; "Moderne Polsk Malerkunst" w Charlottenborg (Dania); II Konfrontacje w Sopoci; "Przestrzeń, ruch, światło" we Wrocławiu.

1968 - wystawa indywidualna w Sztokholmie (Moderna Museet). Współudział w realizacji cyklicznych imprez artystycznych w Zakopanem (Lutowe Salony Grafiki, Marcowe Salony Malarstwa, Przeglądy Filmów o Sztuce. Film reż. Grzegorza Dubowskiego "Portret Władysława Hasiora". Publikacje tekstów autorskich: "Sen o kryształowych pomnikach" (Polska nr 8); "Co myśli Hasior o temacie" (książka A. Banacha "O polskiej sztuce fantastycznej" (Wyd. Literackie Kraków).

1969 - wystawy indywidualne - Kraków (Galeria "Desa"); Moos (Galeri F15) Norwegia. Podróże artystyczne: Szwecja, Norwegia, Dania, Belgia, Holandia, Francja, Włochy, Austria, Niemcy, Urugwaj, Argentyna. Udział w wystawach: "Uke Spring Exhibition" w Oslo (Kunstneres Hus); "Peinture Moderne Polonaise - sources" w Paryżu (Musée Galliera); "Perspectives in Textiles" w Amsterdamie (Stedelijk Museum); I Międzynarodowym Biennale Rzeźby Plenerowej w Montevideo; "Moderne Polnische Malerei und Graphik" w Berlinie Zach (Nationalgalerie). Realizacja rzeźb plenerowych: Stary motyl w Oslo; Golgota w Montevideo oraz Ekshumowany w Buenos Aires. Początek współpracy z Teatrem Polskim we Wrocławiu (scenografia).

1970 - wystawa indywidualna z Galerii Pegaz w Zakopanem. Wspólnie z Józefem Szajną organizacja pawilonu polskiego na 35. Biennale w Wenecji - wystawa "Przeciwko wojnie". Udział w wystawach: "100 Years of Art in Poland" w Londynie (Królewska Akademia Sztuki); "Malarstwo w Polsce ludowej" w Warszawie (Muzeum Narodowe). Scenografia do "Don Juana" Moliera w Teatrze Polskim we Wrocławiu. Realizacja eksponatów rzeźbiarskich do filmy "Wezwanie" (reż. W. Solarz). Scenariusz i komentarz do filmu "Salon konstruktywistów" (reż. G. Dubowski). Rozpoczęcie wykładów na wydziale rzeźby w PWSSP we Wrocławiu.

1971 - wystawy indywidualne: Wrocław (Muzeum Architektury); Stadt Museum w Bochum. Udział w wystawie "12 peintres polonais" w Paryżu (Galerie Laurens) oraz w XI Biennale w Sao Paulo w Brazylii. Scenografia do "Rzeczy ludzkiej" M. Jastruna i "Gry snów" A. Strindberga w Teatrze Polskim we Wrocławiu (reż. Krystyna Skuszanka). Publikacja tekstu autorskiego "Nagrobki narodowej pamięci" ("Odra" nr 6). Nagroda Ministra Kultury i Sztuki za wybitne osiągnięcia twór-cze, a w szczególności za projekt pomnika "Rozstrzelanym zakładnikom w Nowym Sączu" i "Sztandary polskie".

1972 - wystawy indywidualne: Humlaebek (Musee Louisiana) Dania - realizacja rzeźby plenerowej Płonąca Pieta; Södertälje (Konsthall) Szwecja - realizacja rzeźby Słoneczny rydwan. Udział w festiwalu "Atelier 72" w Edynburgu.

1973 - wystawy indywidualne: Łódź (Ośrodek Propagandy Sztuki); Moos (Galeri F 15) - Norwegia; Aalborg (Nordjyllands Kunstmuseum) - Dania. Plenerowy pokaz sztandarów w Łącku. Film "Wernisaż wśród jabłoni" (reż. G. Dubowski). Pierwszy pokaz rzeź-by plenerowej "Płonące ptaki". Udział w wystawach: "Plastyka zakopiańska" - (BWA) Kraków; "30 lat ludowego wojska polskiego w twórczości artystycznej" - Warszawa (Zachęta).

1974 - wystawy indywidualne: Kraków (BWA); Warszawa (Zamek Królewski). Udział w wystawach: "Polska tkanina" - Praga; "Polska dzisiaj" - USA, X Międzynarodowe Biennale w Menton (Francja); "Współczesna Sztuka Polska" w Maison Laffitte (galerie Malesherbes) i Lyon (Musée des Beaux-Arts). Projekt szklanego pomnika "Tym, co czwórkami szli do nieba" (Wrocław). Publikacja tekstu autorskiego "Pytania i tęsknoty" (Polska nr 5). Realizacja programu TV "Sam na sam z Hasiorem" (reż. J. Rolicki). Nadanie przez Radę Państwa Krzyża Kawalerskiego Orderu Odrodzenia Polski.

1975 - wystawa indywidualna na Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie. Realizacja rzeźby plenerowej "Ogniste ptaki" (Zamek, Szczecin). Udział w wystawach: "Romantyzm i romantyczność" - Warszawa (Zachęta); "W kręgu nadrealizmu" - Wrocław (Muzeum Narodowe); "Zeit genössische polnische Kunst. Ein Querschnitt" - Hamburg, Hannover, Stuttgart i Dortmund; "Polonia en Mexico" - Meksyk (Museo de Arte Moderno); "Art contemporain polonais" - Paryż (Foire internationale) i Bordeaux (galerie La Renaissance). W ankiecie "Najwybitniejsi twórcy polscy XXX-lecia" Polskiej Sekcji Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki (AICA) Hasior zajmuje wspólnie z Tadeuszem Brzozowskim I miejsce.

1976 - wystawy indywidualne: Zakopane (BWA), Göteborg (Konstmuseum), Malmö (Konsthall). Udział w wystawach: "Format - człowiek" - Kraków (Galeria STU); "Winterausstellung der Künstler von Nordrhein-Westfalen" - Düsseldorf; "Art polonais contemporain" - Hiszpania i Portugalia. Film "Zjawisko Hasior" (reż. G. Dubowski). Nagroda Ministra Spraw Zagranicznych za popularyzację kultury polskiej. Realizacja filmu "Cztery żywioły Władysława Hasiora" (reż. G. Dubowski).

1977 - wystawy indywidualne: Poznań (BWA); Toruń (BWA); Bydgoszcz (BWA); Koszalin (BWA); Londyn (Royal Festival Hall); Coventry (Katedra). Realizacja (1977-1980) pomnika "Tym, co walczyli o polskość i wolność Ziemi Pomorza" w Koszalinie. Udział w wystawach: "Le romantisme et l'esprit romantique dans l'art polonais des XIXe et XXe siecles" - Paryż (Grand-Palais); "Hé-riters et contestataires du romantisme polonais" - Paryż (galerie Lambert); "Rosc 77" - Dublin. Realizacja filmu "Homo Hasior - rzeźbiarz polski" (reż. Jarmo Jääskeläinen).

1978 - wystawy indywidualne: Helsinki (Amos Andersonin Taidemuseo); Wiedeń (Küntllerhaus); Lublin (BWA). Udział w wystawach: "Marian Wnuk i jego uczniowie" - Warszawa (Zachęta); "Imagination" - Bochum (Stadt Museum). Nagroda Fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego za znaczący udział w rozwoju polskiej kultury i rozsławianie jej w świecie.

1979 - realizacja pokazu plenerowego "Żarliwe sztandary" - Drawsko Pomorskie.

1980 - udział w wystawach: "Dans la sphere du surréalisme" - Eindhoven - Holandia; "El Realismo magico en et arte polaco" - Madryt i Barcelona; "Kabinnett der Galerie Junge Kunst" - Frankfurt. Odsłonięcie pomnika "Płomienne ptaki" w Szczecinie i "Tym, co walczyli o polskość i wolność Ziemi Pomorza" w Koszalinie.

1981 - Publikacje autorskie (Sztuka nr 1 i Projekt nr 2).

                                  

1982 - wystawy indywidualne: Zakopane (Muzeum Tatrzańskiego Parku Narodowego); Gorzów Wielkopolski (BWA), Piła (BWA). Realizacja filmu "Hasior" (reż. J. Passendorfer).

1983 - udział w wystawie "Présences polonaises" - Paryż, Beaubourg. Monografia "Hasior" Anny Micińskiej (wyd. Arkady).

1984 - wystawa indywidualna w Londynie (Instytut Kultury Polskiej). Udział w wystawach: Budapeszt ("Exposition de peinture a l'occasion du Forum de la Culture Europeenne"); "Rzeźba polska 1944-84" w Poznaniu (BWA); "I Biennale Sztuki Sakralnej" w Gorzowie Wielkopolskim (BWA). Inauguracja działalności Galerii Hasiora w Zakopanem (oddział Muzeum Tatrzańskiego).

1985 - udział w wystawie "Sztuka polska" w Pekinie. Inauguracja stałej ekspozycji prac Hasiora w BWA w Gorzowie Wielkopolskim. Realizacja filmu "Portret intymny" (reż. Andrzej Geber).

1986 - udział w Światowej Wystawie Surrealizmu" w Retretti (Finlandia). Publikacja "Myśli o sztuce" (Sądecka Oficyna Wydawnicza Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Nowym Sączu).

1987 - udział w wystawie "Expressiv" (Artyści Europy Centralnej) w Wiedniu i Waszyngtonie. Publikacja "Dziennika podróży do Francji i Włoch" (Sądecka Oficyna Wydawnicza Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Nowym Sączu).

1987-1988 - wystawa indywidualna w Jywäskylä (Musee A. Aalto) - Finlandia.

1988 - wystawa indywidualna w Moskwie (Centralny Dom Artysty); Gdańsk (Galeria "Arche") - wystawa indywidualna ze zbiorów BWA w Gorzowie Wielkopolskim.

1989 - wystawy indywidualne: Tallin (Centrum Kultury) - Estonia; Södertälje (Konsthalle) - Szwecja; Espoo (Otso) - Finlandia; Viitasa-ari (Punainen Paja) - Finlandia.

1989-1990 - wystawa indywidualna (z Camielem van Breedam) - Bruksela (Atelier 340). Realizacja filmu "Władysław Hasior, Camiel van Breedam" (reż. H. Gajewski).

1990 - wystawy indywidualne: Darmstadt (Kunsthalle) - Niemcy; Bochum (Stadt Museum) - Niemcy.

1991 - wystawy indywidualne: Budapeszt (Palace of Exhibition); Moskwa (Muzeum im. A. Puszkina); Poznań (BWA Arsenał); Elbląg (Galeria El); Gorzów Wielkopolski (BWA) oraz cykl wystaw ze zbiorów BWA w Gorzowie: Piła, Zielona Góra, Włocławek, Ciechanów, Sieradz.

1992 - pokaz plenerowy "Żarliwe sztandary" w Nowym Sączu, z okazji 700-lecia miasta. Realizacja filmu "Alarm ekologiczny Władysława Hasiora" (reż. G. Dubowski).

1994 - wystawa retrospektywna (ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem, BWA w Gorzowie Wielkopolskim, Muzeum Okręgowego w Nowym Sączu, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Narodowego w Poznaniu, Muzeum Narodowego w Szczecinie, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Okręgowego w Radomiu, Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu, Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi): Słupsk (BWA); Bielsko-Biała (BWA); Ostrołęka (Galeria Ostrołęka); Radom (Muzeum Okręgowe); Gdańsk (Muzeum Narodowe); Olsztyn (BWA). Udział w wystawie "Awangarda XX wieku" w Bonn (Kunsthalle).

1995 - wystawy retrospektywne: Opole (Galeria Sztuki Współczesnej); Suwałki (BWA); Szczecin (Zamek Książąt Pomorskich), Krosno (BWA); Zawiercie (Miejski Ośrodek Kultury); Lublin (Muzeum Lubelskie - Zamek).

1999 - 14 lipca Władysław Hasior umiera po ciężkiej chorobie.

Prace w muzeach w kraju:
Centralne Muzeum Włókiennictwa - Łódź, Muzeum Narodowe Kraków, Muzeum Narodowe - Poznań, Muzeum Narodowe - Szczecin, Muzeum Narodowe - Warszawa, Muzeum Narodowe - Wrocław, Muzeum Okręgowe -Bydgoszcz, Muzeum Okręgowe - Lublin, Muzeum Okręgowe - Nowy Sącz, Muzeum Sztuki - Łódź, Muzeum Tatrzańskie - Zakopane, BWA - Gorzów.

Prace w muzeach za granicą:
Amos Andersons Kunstmuseum - Helsinki, Galerie Lambert - Paryż. Instytut Kultury Polskiej - Sztokholm, Kunstnernes Hus - Oslo. Moderna Museet - Sztokholm, Museo de Ar-te Moderna - Sao Paulo. Museo de Arte Moderna - Rzym, Museo de Arte Moderna - Mediolan, National Gallery - Edynburg, Stadt Museum - Bochum. Stadt Museum - Duisburg, Stedelijk Museum - Amsterdam oraz w bardzo wielu zbiorach prywatnych.