JABŁKA ODMIANY BERLEPSCH.
(nazwa niemiecka: Goldrenette Freiherr von Berlepsch, Roter Berlepsch)
Jabłko tej odmiany jest małe, kuliste o średnicy do 6 cm, lekko spłaszczone lecz symetryczne.
Skórka na całej powierzchni owocu jest odrobinę szorstka, zielonożóła, z przewagą krwistoczerwonego rumieńca, o pięciu wyraźnych żebrach wokół kielicha. Zagłębienie kielichowe jest szerokie a szypułka cienka i krótka, natomiast zagłębienie szypułkowe wąskie, niezbyt głębokie, lekko ordzawione.
Miąższ owoców jest biały, luźny, zaróżowiony pod skórką, dość ścisły, kruchy i soczysty, a świeży sok jest zabarwiony na czerwono.
Jabłka te, mają winny smak o świeżym i aromatycznym zapachu. Zawierają bardzo dużo witaminy C.
Doskonale nadają się do wypieków, gdyż zachowują kształt w trakcie pieczenia i przybierają piękny kolor.
Ze względu regularne owocowanie, odporność na choroby i dość wczesne wchodzenie w okres owocowania, odmiana ta była chętnie uprawiana w Niemczech, skąd pochodzi,wyhodowana w 1880 roku w Grevenbroich (Nadrenia) przez Diedricha Uhlhorna.
Uzyskano ją ze skrzyżowania odmian Ananas Reinette i Pepiny Ribstona, a swą nazwę otrzymała na cześć ówczesnego prezydenta rejencji w Düsseldorfie, polityka Hansa Freiherr von Berlepsch (1843-1926).
Odmiana ta jest opisywana w przedwojennych niemieckich wykazach odmian owoców (np.: Deutschlands Obstsorten, VerlagEckstein&Stahl 1905). Obecnie polecana jest do uprawy przez szkółki specjalizujące się w propagowaniu starych odmian owoców.
Na popularyzację nowych odmian jabłoni na Śląsku niewątpliwie wielki wpływ miało powstanie w Prószkowie pod Opolem Królewskiego Instytutu Pomologii.
Na „Liście Produktów Tradycyjnych” od 28 sierpnia 2006 r.
JABŁKA ODMIANY GRAFSZTYNEK PRAWDZIWY
(GRAFSZTYNEK Z GRAFSZTYNU).
(nazwy niemieckie: Gravensteiner, Haferapfel)
Odmiana ta, ma owoce duże i kuliste, o średnicy powyżej 8 cm., w przekroju asymetryczne. Zagłębienie kielichowe owoców jest głębokie i szerokie a szypułka mięsista i krótka. Skórka jest delikatna, w kolorze woskowożółtym z karminowymi cętkami i paskami, tworzącymi rumieniec na połowie wyraźnie żebrowanego owocu.
Grafsztynek to jabłka typowo deserowe. Owoce o słodko - winnym smaku, miękkim i chrupiącym, aromatycznym miąższu, długo zachowują soczystość i nadają się na sok. Najbardziej pachnąca jest odmiana jesienna.
Grafsztynek z Grafsztynu (nazwy niemieckie Gravensteiner, Haferapfel) to odmiana pochodzenia duńskiego, znana od 1665 roku, w handlu – od 1795 roku. Pochodzi prawdopodobnie z miejscowości Gravenstein w północnym Holsztynie.
Uprawiana jest głównie w Danii, Niemczech, Austrii i Szwajcarii, a w Polsce na Pomorzu i w Wielkopolsce, niezwykle ceniona ze względu na smak, soczystość i wspaniały zapach.
Odmiana dość odporna na parch jabłoni.
Na „Liście Produktów Tradycyjnych” od 28 sierpnia 2006 r.
JABŁKA ODMIANY WEALTHY.
Jest to jabłko średniej wielkości o średnicy do 7 cm. Ma kuliste, lekko spłaszczone duże otwarte komory nasienne i wydłużone nasiona.
Skórka jest cienka, błyszcząca, zielonożółta z silnym karminowym rumieńcem z prążkami i cętkami prawie na całej powierzchni owocu.
Miąższ tych jabłek jest delikatny, słodki i aromatyczny, z lekką winną nutą, w kolorze białym, pod skórką lekko różowy. Owoce są kruche i bardzo soczyste, bardzo dobre na przetwory. Dają dużo słodkiego soku o miodowym kolorze.
Odmiana ta jest odporna na parch jabłoni i bardzo odporna na mączniaka. Przechowuje się ją do Bożego Narodzenia. Drzewo o pięknym wyglądzie, średnio rosnące, obficie i długo kwitnie, wcześnie wchodzi w okres owocowania, jest odporna na mróz i choroby. Nie wymaga bardzo dobrych stanowisk ani żyznej gleby.
Jest to odmiana amerykańska wyhodowana z siewek około 1860 roku, w Polsce znana od 1925 roku. W rodzinnym sadzie rosła już w pierwszej połowie XX wieku. Obecne drzewa mają 40-50 lat.
Na „Liście Produktów Tradycyjnych” od 28 sierpnia 2006 r.
KAPUSTA KISZONA Z BOBROWY.
Kapusta kiszona to tradycyjny produkt kuchni polskiej i chyba najstarszy zakonserwowany środek spożywczy. Kapusta kiszona ma postać podłużnych, jasnożółtych pasków o nieregularnym kształcie przypominającym grubą nitkę, pokrytych sokiem jasnoszarej barwy. Kształt pasków kapusta kiszona uzyskuje po rozdrobnieniu kapusty białej.
Długość pasków jest uzależniona od sposobu cięcia - waha się od kilku do kilkudziesięciu centymetrów.
Paski mają barwę jasnożółtą (na zewnątrz i na przekroju) z widocznymi płatkami startej marchewki są dosyć twarde, zbite i chrupkie.
Smak tej kapusty kiszonej lekko kwaśny, delikatnie palący, bardzo charakterystyczny, z wyczuwalnym smakiem kminku a zapach dość intensywny, kwaśny.
Kapusta kiszona jest tania i dostępna przez cały rok. Ma właściwości podobne do jogurtu naturalnego.
Jest bardzo wartościowa - 200 g (tyle ile mniej więcej stosuje się jako dodatek do dań) zaspokaja ponad połowę dziennego zapotrzebowania na witaminę C. Ponadto jest bogata w witaminę B i K, kwasy Pantonowe oraz środki mineralne. Posiada nieocenione właściwości lecznicze (odświeża umysł, uodparnia na stres itp.).
Kapusta kiszona jest niskokaloryczna, nie zawiera tłuszczu, szybko zaspokaja głód, wspomaga trawienie i oczyszcza jelita.
Kapusta biała przeznaczona do kiszenia uprawiana jest na bazie środków organicznych ze zminimalizowanym użyciem środków ochrony roślin, na glebie poddawanej regularnym badaniom. Do produkcji kapusty kiszonej nie stosuje się żadnych konserwantów.
”Od wielu lat kiszenie kapusty było wręcz rytualnym zajęciem i okazją do towarzyskich spotkań. Wśród ludności krążyły przesądy, że kapustę należy ukisić do końca października, bowiem, jeżeli zrobi się to w listopadzie po Święcie Zmarłych, może się ona zepsuć. W tym celu mężczyźni i kobiety zbierali się wspólnie w jednym domu i razem przygotowywali kapustę do zakiszenia. Czas wypełniały im opowiadania oraz śpiew. Najpierw obierano kapustę z brudnych wierzchnich liści, usuwano tzw. głąby, rozkrawano na ćwiartki, a następnie drobno siekano dużym tasakiem na drewnianych deskach. Gdy posiekaną kapustę wsypano już do beczki i posypano obficie solą, jedna osoba - zwykle mężczyzna, przygotowywała się do jej ubijania, a raczej deptania w beczce. Jeżeli natomiast kapustę ubijała kobieta, musiała to robić w tradycyjnym wiejskim stroju z chustą na głowie.
Często się zdarzało, że deptanie kapusty powierzano dzieciom. Czynność tę poprzedzało moczenie nóg w wodzie. Ubijanie kapusty było dla dzieci zajęciem bardzo wesołym. Długie deptanie wiązało się jednak z ryzykiem przeziębienia, przez co nieraz miały one po takiej „zabawie” katar. Ubijanie odbywało się też za pomocą dużego, drewnianego tłuczka.
Na „Liście Produktów Tradycyjnych” od 4 września 2007 r.
MODRO KAPUSTA (KAPUSTA CZERWONA).
Jest to sałatka koloru fioletowo-niebieskiego, o słodko-kwaśnym zapachu, i smaku typowym dla gotowanej kapusty z lekką nutką przypraw i boczku. Poszatkowane liście kapusty są luźne (nie sklejone), lekko połyskliwe z widocznymi w niej drobnymi złocisto-brązowymi kawałeczkami stopionego boczku.
Sałatkę z modrej kapusty podaje się najczęściej w porcelanowej albo szklanej salaterce o różnym kształcie. Na wierzchu zaznaczony jest kopczyk, udekorowany według uznania, np. natką pietruszki, krążkami cebuli i marchewki.
Kapusta jest chyba najbardziej znaną polską jarzyną, jaka się u nas pojawiła.
Krystyna Bockenhaim w książce Przy polskim stole pisze: „można przyjąć, że w IX w. Rzepicha (żona Piasta, protoplasty polskich władców), przygotowując ucztę na cześć postrzyżyn syna Ziemowita miała już do dyspozycji następujące produkty: dostatek mięsa - wołowiny, wieprzowiny, dziczyzny, ptactwa i drobiu; ryby, grzyby (choć podobno nie były popularne), jaja, mleko, twaróg, śmietanę, masło, olej lniany i smalec; mąkę pszenną i żytnią, kaszę (gryczaną, pszenną, jęczmienną), proso, miód, mak, jabłka, śliwki, wiśnie i czereśnie, gruszki, jagody leśne, rzepę, kapustę, buraki, ogórki, marchew, cebulę, groch, bób, soczewicę i wiele ziół przyprawowych (a także sól).”
Kapusta stała się królową polskich jarzyn. Gościła i na stołach pańskich, i na stołach biedaków przez stulecia, czego dowodzą m.in. wypowiedzi Syrenjusza żyjącego w czasach Zygmunta III: „Kapusta przed innemi potrawami używana. U nas w Polszcze przed kilkunaścią lat tylko dwie znaliśmy: składaną albo głowiastą, a czarną drugą Brzoskwią ogrodową zowią (dziś jarmuż)”.
Modro kapusta (tak określa się w naszych stronach kapustę czerwoną: od gwarowego wyrazu modra - niebieska, wpadająca nawet w kolor fioletowo-czerwony) podawana jest do wielu dań mięsnych, ale najczęściej do rolad wołowych i klusek śląskich. Modrą kapustę można przyrządzać na różne sposoby: z dodatkiem boczku lub słoniny, z dodatkiem goździków lub bez nich, z jabłkiem, octem winnym lub konfiturą z czarnych porzeczek, z dodatkiem czerwonego wina i różnych przypraw.
Dziś trudno sobie wyobrazić śląski niedzielny obiad bez sałatki z czerwonej kapusty, czyli szałotu z modrej kapusty.
Na „Liście Produktów Tradycyjnych” od 19 stycznia 2007 r.
STARA ODMIANA JABŁONI KÖNIGIN.
Jabłko tej odmiany jest duże, o średnicy powyżej 7 cm i wysokości około 6 cm., kuliste, nieco spłaszczone. Skórka gładka z woskowym nalotem, zielonkawa w miarę dojrzewania żółknąca. Jasnoczerwony rumieniec w ciemniejsze prążki na połowie owocu. Zagłębienie szypułkowe głębokie, dość szerokie i ordzawione. Szypułka długa, cienka, wystająca ponad owoc. Zagłębienie kielichowe głębokie i szerokie.
Skórka zielonkawożółta, pokryta woskowym nalotem, przechodząca w żółtą w miarę dojrzewania. Krwistoczerwony prążkowany rumieniec pokrywa połowę jabłka a miąższ jest biały o zielonkawym odcieniu, średnio ścisły, soczysty. To miękki owoc, o winnym, świeżym i aromatycznym zapachu.
Owoce dojrzewają na przełomie września i października.
Jest to odmiana pochodzenia angielskiego, znana od 1858 roku. Rozpowszechniona głównie w Anglii, Austrii, Niemczech i Szwajcarii. W Polsce występuje rzadko i zaliczana jest do starych odmian polecanych do uprawy w przydomowych sadach przez szkółki specjalizujące się w zachowaniu starych zanikających odmian drzew owocowych, np. Ökologische Landwirtschaft und Obstbau aus historischen Büchern w Lemgo.Odmiana. Odporna na parch jabłoni, owocuje nieregularnie, ale obficie. Dawniej, te duże drzewa rosły przy hucie Małapanew. Dziś ich miejsce zajęła hałda. Odmiana bardzo rzadka.
Na „Liście Produktów Tradycyjnych” od 28 sierpnia 2006 r.
STARA ODMIANA JABŁONI
KSIĄŻĘ ALBRECHT PRUSKI
(nazwa niemiecka: Prinz Albrecht von Preußen, Albrechtsapfel).
Jabłko średniej wielkości średnicy do 7 cm., kuliste, spłaszczone, zwężające się w stronę kielicha. Skórka gładka, mocna, zielonożółta z intensywnie czerwonym prążkowanym rumieńcem na połowie owocu. Zagłębienie szypułkowe głębokie, dość szerokie i ordzawione. Szypułka krótka i mięsista. Zagłębienie kielichowe dość głębokie, pofałdowane. Komora nasienna niewielka, nasiona liczne i małe.
Owoc kulisty, spłaszczony, lekko zwężający się ku kielichowi. Zagłębienie szypułkowe i kielichowe głębokie oraz szerokie. Komory nasienne zamknięte, małe. Nasiona drobne, krótkie, dość szerokie.
Skórka zielonożółta z czerwonym prążkowanym rumieńcem pokrywającym połowę jabłka.
Miąższ jest biały o zielonkawym odcieniu, średnio ścisły, lekko ziarnisty.
Jabłko o kwaskowatym smaku i niezbyt silnym aromacie ale soczyste. Owoc deserowy, dobry też na przetwory.
Jest to odmiana późnojesienna. Zbiór następuje w połowie września a dojrzałość konsumpcyjną owoce osiągają w połowie października. Odmiana odporna na parch jabłoni, mączniaka i mróz. Ceniona ze względu na wczesne i obfite owocowanie. Drzewo średnio rosnące, doskonałe udaje się na terenach podgórskich.
Odmiana miejscowa, śląska wyhodowana w 1865 roku przez królewskiego ogrodnika C. Brauna zatrudnionego w pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim. Dlatego była bardzo popularna w tym regionie. Uzyskano ją ze skrzyżowania odmian Aporta (Cesarz Aleksander) i Reneta Baumanna. Szczególnie nadaje się do uprawy na terenach podgórskich. Obecnie uprawiana w Niemczech (tam propagowana jako stara odmiana idealna do sadów przydomowych), znana także w Polsce.
Na „Liście Produktów Tradycyjnych” od 28 sierpnia 2006 r.
Opracowanie - jph
na podstawie „Listy Produktów Tradycyjnych”
Foto: archiwum Urzędu Marszałkowskiego
|
![[PARTNERZY]egory](http://www.potrawyregionalne.pl/media/Banners/egoryban.jpg)
