 |
| |
|
|
| Kuchnia od... kuchni | 
Dział pod redakcją
Hanny Szymanderskiej
|
|
 Ta niepozorna, będąca jednym ze zwiastunów wiosny, niezwykle pospolita w Polsce bylina z rodziny pierwiosnkowatych tworzy rozetę liści ze środka których wyrasta długa łodyga zakończona małymi żółtymi kwiatkami.
Surowcem leczniczym są kwiaty i kłącza. Napary i odwary z nich są polecane jako doskonały środek wykrztuśny.
Kulinarne zastosowanie mają liście i kwiatki. | |  |
| |
|
 Boże liczko, kobilacz, koński kwiat, końskie kopyto, ośla stopa, podbielina, korzeniec, kniat, kłobuk, białodrzew, macocha to stary niezwykle popularny środek wykrztuśny, jego łacińska nazwa brzmi - „rozpędzacz kaszlu”. Podbiał ten niezwykle pospolity chwast z rodziny złożonych jest jedną z najwcześniej kwitnących wiosennych roślin (marzec początek kwietnia), tworzy najpierw okryte łuskami pędy kwiatowe - zakończone złoto żółtymi koszyczkami kwiatowymi, a po przekwitnięciu - wielokątne liście na długich ogonkach - młode obficie pokryte kutnerem. Czasami bywa mylony z lepiężnikiem, który jednak jest rośliną znacznie wyższą o dużo większych liściach i brunatno różowych kwiatach. | | |
| |
DMUCHAWIEC CZYLI MĘSKA STAŁOŚĆ.
„Obok ścieżynki wiodącej do serca Starego boru, złociły się mlecze
Kręgiem szerokim, a spór z nimi wiodły
O atom miejsca jaskry i srebrniki”
Jan Kasprowicz
Pospolity chwast zwany mleczem, mlecznicą, pąpawą, brodawnikiem mleczowatym, kaczyńcem, podróżnikiem, popią główką, hetmańską buławą, gołębim grochem, świńskim pyskiem, męską stałością !!! lub dmuchawcem - rośnie na łąkach, miedzach, nieużytkach, wszędzie gdzie tylko rośnie trawa.
| | |
| |
|
„Kiedy słońce będzie w znaku Barana, spożyj jeśli chcesz zapobiec chorobie pokrzywę zwyczajną”
Apicjusz „Sztuka kulinarna”
Powszechnie znany chwast o parzących liściach gwarowo nazywany - pekrywa, koprywa, zagawka, żegawica, żogawka - należy do rodziny pokrzywowatych.
| | |
| |
KOZIA STÓPKA.
 Jest rośliną z rodziny baldaszkowatych i... bardzo uciążliwym chwastem w ogrodach. Potrafi odrastać nawet z niewielkiego kawałka kłącza pozostawionego w ziemi. Rośnie powszechnie wśród krzewów, zarośli, na polanach, w lasach. Jadalne jej części to młode aromatyczno-gorzkawe liście i łodygi zbierane od kwietnia do września. Wczesną wiosną zbiera się nie całkiem jeszcze rozwinięte liście - wtedy są najsmaczniejsze, miękkie delikatne łodygi dobrze jest obrać ze skórki przed przyrządzeniem potrawy. | | |
| |
MAJOWA RADOŚĆ.
 Trwała bylina z rodziny marzankowatych zwana także majownikiem należy do licznej grupy roślin zakwitających przed pełnym rozwojem liści drzew. W Polsce pospolicie rośnie w liściastych lasach.
Ziele o zapachu świeżego siana (kumaryny) ma działanie uspakajające, rozkurczowe; leczy histerię, bezsenność i nadpobudliwość. W średniowieczu słodko pachnącymi wiankami z marzanki dekorowano wiosną izby, aby odświeżyć powietrze, wieszano w kościołach, rozrzucano na podłodze, a także wkładano pod prześcieradła i wypychano nim sienniki. | | |
| |
„PACHNĄCE KOŚCI TYGRYSA”.
 Komosa należała od czasów neolitycznych aż do XIX wieku do najbardziej popularnych ziół. W Chinach nazywano ją „pachnącymi kośćmi tygrysa”. Ten pospolity chwast pól uprawnych niegdyś wysoko ceniony w całej niemal Europie, na przednówku był pożywieniem wielu biedaków; być może stąd taka niechęć do niego w polskiej kuchni.
Istnieje wiele odmian komosy - najbardziej popularne z nich to komosa strzałkowa, biała oraz piżmowa - zwana inaczej meksykańską. | | |
| |
STRAŻNIK DOBREGO NASTROJU.
 Polska nazwa tej rośliny to dziki majeranek, macierzanka wysoka, macierzyca, macierza duszka i najładniejsza chyba macierduszka. Każda z tych gwarowych nazw związana jest starosłowiańską legendą, że roślina ta powstała z łez sieroty aby ją pocieszyć po śmierci matki. Od wieków lebiodka znana była jako symbol szczęścia i nazywana strażnikiem dobrego nastroju. Polska dzika lebiodka (włoskie origano) - rośnie na terenie całego kraju, na suchych wzgórzach, brzegach lasów, słonecznych zboczach, na gruncie wapiennym. | | |
| |
CEBULA CZAROWNIC.
 Ta roślina zwana również czosnkiem leśnym, dzikim lub cebulą czarownic posiada wszystkie cenne właściwości uprawianego czosnku. Różni się jednak wyglądem - z wąskiej podłużnej cebulki bardzo wczesną wiosną wyrastają na ogół dwa listki (jak u konwalii) a z nich wyłania się łodyga zakończona białymi kwiatuszkami zebranymi w kulę. Kwitnie od kwietnia do maja.
W średniowiecznej Europie uprawiany dla celów przyprawowych i leczniczych dziś rośnie wyłącznie w stanie naturalnym w zacienionych, wilgotnych łąkach, zaroślach i leśnych polanach.
| | |
| |
MATKA ZIÓŁ.
 Zwana czasami bielicą lub bylnikiem jest rośliną od wieków uważaną przez wiele ludów za roślinę obrzędową.
Jej łacińska nazwa pochodzi od imienia bogini Artemizy, która pomagała rodzącym kobietom. W Polsce jest bylica kolejnym chwastem zaliczanym do „magicznych ziół świętojańskich”; chroniących od „potworów, uroków, nieszczęść i chorób”.
Anglosasi wymieniają ją wśród „9 świętych ziół” danych światu przez boga Woden. | | |
| |
„POTARGANA BRODA”.
Stare łacińskie powiedzenie mówi: „Ja ogórecznik, zawsze daję odwagę”; w roku 1699 John Evelyn pisał: „...swą skutecznością przywraca do życia hipochondryka i rozwesela nawet najbardziej zapracowanego naukowca”, a stary niemiecki zielnik posuwa swoją pochwałę ziela jeszcze dalej: „daje on radość i odwagę , przepędza wszelki kłopot i smutek, dorzuć go do wina i wypij(...)wzmacnia i raduje serce, podnosi na duchu, odświeża krew i oczyszcza od różnych spalonych, wrzących wilgotności, poprawia czarną żółć, odpędza melancholię i złe sny” .
| | |
| |
ZAPOMNIANY ULUBIENIEC NASZYCH PRABABEK.
 Zwany też kudroniem, kurdybanem, kurdybonem; rosnący prawie wszędzie chwast - w przydrożnych rowach, na łąkach, na skrajach lasów i zarośli - wcześnie zaczyna wegetację i bardzo późno kończy, a w czasie łagodnych zim jego zielone listki można zrywać przez cały rok.
Jest to bylina z rodziny wargowatych, wyrastająca do wysokości 30 cm, z okrągłymi ząbkowanymi liśćmi i niebiesko fioletowymi kwiatkami pojawiającymi się od kwietnia do czerwca, najobficiej w maju i wtedy młode listki są najlepsze. | | |
| |
ZACZAROWANI BENEDYKTYNI.
 Popłoch pospolity zwany przez rolników diabelskim chwastem jest ukochaną rośliną Szkotów - godłem tego kraju. Stara legenda głosi, że w X wieku to właśnie oset uratował szkockiego króla Malcolma przed duńskimi wojskami. Duńczycy zakradli się nocą pod mury zamku Stirling i postanowili przeprawić się przez fosę, zdjęli więc buty, ruszyli... i ich krzyki postawiły na nogi załogę zamku. Fosa bowiem nie była wypełniona wodą, a porosła popłochem. Może to stąd jest powiedzenie „uciekali w popłochu”? | | |
| |
|
 W elżbietańskiej Anglii był jedną z głównych roślin stosowanych w kuchni, a pierwsi osadnicy zawieźli go do Ameryki i używali do przygotowywania octów i napojów chłodzących Delikatne dekoracyjne listki tego orzeźwiającego zioła, potrafią znakomicie przetrwać łagodną zimę - zawierają sporo witaminy C, ułatwiają trawienie, a „włożone w wino nadają mu wdzięczności pewnej w piciu (...) radują i zadowalają serce”.
Ta bylina z rodziny różowatych pospolicie rośnie w Polsce na niekwaśnych, urodzajnych łąkach, na siedliskach suchych, słonecznych, zasobnych w wapń.
| | |
| |
 Ta silna, wysoka bylina wyglądająca jak delikatna paproć pierwsza pojawia się wiosną i jako ostatnia znika na jesieni, należy do licznej rodziny baldaszkowatych, w której wiele gatunków ma duże właściwości lecznicze a jednocześnie szerokie zastosowanie kulinarne.
Rozgałęzioną u góry łodygę ma owłosioną, pierzaste liście na długich ogonkach, białe kwiaty (kwitnie w maju- lipcu) zewnętrzne większe od wewnętrznych przekształcają się w owoc będący podwójną rozłupnią. | | |
|
|
|
|
|
|
![[PARTNERZY]egory](http://www.potrawyregionalne.pl/media/Banners/egoryban.jpg)
Następna
