MACIERZANKA PIASKOWA...

Znakomicie pasuje do potraw które powoli dusi się w winie - drobiu, krewetek czy też dziczyzny. Świetna jest jako dodatek do zup, sosów, warzyw, mięsa, omletów, farszów. Suszone listki są dobrą przyprawą do mięs, wędlin, pasztetów, farszów, dziczyzny, ryb, drobiu, zup i sosów.

Macierzanka, niesłusznie uważana za ubogą krewną tymianku, jest niewielkim pół krzewem z rodziny wargowatych, o jajowatych, drobnych, zielonych listkach i małych różowo-fioletowych kwiatkach, zebranych w gęste okółki.
Ta niezwykle miododajna roślina  rośnie dziko na pagórkach, skarpach, kamienistych nieużytkach,   na słonecznych miedzach, łąkach, polanach, w sosnowych lasach -  we wszystkich odkrytych, suchych i ciepłych miejscach.
Kwitnie od czerwca do września, i w tym czasie jej listki są najlepsze.

Wielka jest rodzina macierzanek; niektóre jej odmiany mają zapach cytrynowy, i te znakomite są np. do kurczaków,  królików, czy ryb, inne pomarańczowy i świeże listki tej odmiany doskonałe są do sałatek owocowych i dżemów, jeszcze inne odmiany pachną kminkiem.

Wszystkie zawierają olejki eteryczne, garbniki, gorycze, kwasy organiczne i mikroelementy, wzmagają czynności dróg oddechowych, zwiększają wydzielanie śluzu, poprawiają apetyt, ułatwiają trawienie, a ponadto mają właściwości odkażające, uśmierzające i wzmacniające nerwy.

Młode liście i pędy najlepiej zbierać tuż przed kwitnieniem, później zbiera się same listki. Dodawane w niewielkich ilościach stanowią doskonały dodatek do sałatek i surówek, ale także do duszonych warzyw - marchewki, grochu, fasoli, kapusty czy pomidorów, do zup, sosów, omletów, mięsa, farszów, przygotowywania ziołowych maseł i twarożków. 

Świeże listki o silnym zapachu i lekko gorzkawym, szczypiącym smaku, urozmaicą  i wzbogacą  każdy obozowy lub wakacyjny jadłospis.

Herbatka z macierzanki znakomicie poprawia trawienie i jest doskonałym lekiem na kaca, a mocno posłodzona miodem przynosi ulgę przy ostrym kaszlu i zaziębieniu.


ZIOŁOWE MASŁO.

100 g masła, 2 łyżeczki drobniutko usiekanej macierzanki, 2 roztarte z solą ząbki czosnku, po pół łyżeczki soku z cytryny i sosu sojowego.

Dokładnie utrzeć na jednolitą masę.


ZIOŁOWY TWAROŻEK.

200 g twarożku, 2 łyżki jogurtu, po pół łyżeczki soku z cytryny i sosu sojowego, po szczypcie, soli,  cukru i białego pieprzu; po łyżeczce drobniutko usiekanych zielonych listków macierzanki piaskowej i bazylii, pół łyżeczki usiekanych listków majeranku.

Utrzeć na gładką jednolitą masę twarożek z jogurtem, sokiem z cytryny, sosem sojowy, solą, pieprzem i cukrem do smaku, dokładnie wymieszać z usiekaną zieleniną, lekko schłodzić.


GRZYBY W ZIOŁOWYM SOSIE.

700 g świeżych leśnych grzybów, 40 g suszonych grzybów, 2 łyżki koniaku, pół szklanki wrzątku, pół łyżeczki soli;  biała część pora (ok.100 g), 2-3 ząbki czosnku, 12-15 nitek szafranu, 3 łyżki oleju, łyżeczka oliwy, łyżka usiekanych zielonych listków macierzanki, 2 łyżki usiekanych zielonych listków kolendry, pół szklanki usiekanej zielonej pietruszki, sól, pieprz, szklanka jogurtu.

Suszone grzyby zalać wrzątkiem i koniakiem zostawić na 1-2 godziny. Starannie umyte i osuszone świeże grzyby  ułożyć na sicie, przelać wrzątkiem a następnie zimną wodą, osączyć, pokroić w paski, umyte pory pokroić w cienkie plasterki. W rondlu rozgrzać olej, wrzucić pory i mieszając smażyć chwilę, dodać pokrojone świeże grzyby wymieszać i smażyć na dość silnym ogniu 4-6 minut, dodać drobniutko usiekany czosnek, macierzankę, pokrojone w paseczki suszone grzyby, wlać wywar z grzybów, przykryć i dusić ok. 10-15 minut, dodać sól, pieprz, natkę pietruszki i kolendry, wymieszać dokładnie i dusić na niezbyt dużym ogniu ok. 25 minut. Szafran zalać łyżką wrzątku, dokładnie wymieszać z  łyżeczką oliwy i jogurtem. Grzyby odkryć, zwiększyć płomień, lekko odparować, wlać przygotowany jogurt, wymieszać, podgrzać. Podawać na gorąco lub na zimno z ziemniakami lub bułką.


WIOSENNA ZUPA.

3 cebule, 2 łyżki masła, 3 łyżki płatków owsianych, 2 łyżki soku i pół łyżeczki otartej skórki z cytryny, gałązka macierzanki, łyżeczka zielonych listków macierzanki, listek laurowy, 2 l bulionu; 2 szklanki drobno usiekanych młodych listków: rzodkiewki,  pokrzywy, babki lancetowatej, krwawnika, podbiału sól, cukier, pieprz do smaku.

Zagotować bulion z listkiem laurowym, otartą skórką z cytryny, 1 nie obraną dokładnie umytą cebulą i gałązką macierzanki, gotować ok. 30 minut na niewielkim ogniu pod przykryciem. Pozostałe cebule drobno usiekać, zeszklić na stopionym maśle, dodać usiekane chwasty, skropić  sokiem z cytryny, chwilę dusić, zmiksować, doprawić do smaku solą, pieprzem i szczyptą cukru. Przecedzonym wywarem zalać płatki owsiane i dokładnie mieszając zagotować, połączyć z cebulką i chwastami, wymieszać, gotować na maleńkim ogniu ok. 20 minut. Przed podaniem posypać listkami macierzanki.


WIEPRZOWINA PO HAITAŃSKU.

1 kg szynki bez kości, 2 grejpfruty, 2 cebule, łyżeczka suszonej macierzanki, sól, pieprz, olej do smażenia.

Sos:2 cebule, strąk bardzo ostrej papryki, pół łyżeczki suszonej macierzanki, pół łyżeczki mielonego pieprzu, sól, 2 łyżki masła, 2 szklanki soku z pomarańczy, łyżeczka otartej skórki pomarańczowej, 2 łyżki usiekanej zielonej pietruszki.

Umyte i osuszone mięso  natrzeć solą pieprzem, macierzanką, ułożyć w rondlu, obłożyć pokrojonymi na plastry cebulami, zalać sokiem z grejpfrutów wlać pół szklanki przegotowanej wody doprowadzić do wrzenia, po czym gotować na małym ogniu ok. 40 minut. Po czym mięso wyjąć, pokroić w ukośne plastry, obsmażyć z obu stron na oleju.

Przygotować sos: w rondlu stopić masło, wrzucić drobno pokrojoną cebulę i oczyszczoną z gniazd nasiennych i pokrojoną w paski paprykę, wymieszać, chwilę smażyć, po czym lekko skropić wodą i dusić na niewielkim ogniu kilka minut, miękką cebulę i paprykę przetrzeć przez sito, połączyć z macierzanką, otartą skórką z pomarańczy, pieprzem, solą, usiekaną zieloną pietruszką wlać sok z pomarańczy, wymieszać dokładnie, włożyć obsmażone mięso, podgrzać, Podawać z ryżem lub frytkami i zieloną sałatą.


BARANINA PO BRETOŃSKU.

1 kg młodej baraniny bez kości (udziec) 250 g białej fasoli, łyżka oleju, 2 łyżki masła, 2-3 ząbki czosnku,  2 cebule, 2-3 łyżki koncentratu pomidorowego 2 łyżki usiekanej zielonej pietruszki, łyżeczka suszonej macierzanki, listek laurowy, sól, pieprz, pół łyżeczki cukru, łyżka soku z cytryny, 2 gałązki zielonej macierzanki, pół szklanki bulionu.

Umytą fasolę namoczyć na noc. Umyte i osuszone mięso mocno wygnieść ręką, natrzeć roztartym z solą czosnkiem, posypać pieprzem, skropić sokiem z cytryny i zostawić w lodówce na 2-3 godziny.

Do fasoli dodać zawinięty w gazę ząbek czosnku, kilka gałązek zielonej pietruszki, gałązki zielonej macierzanki i listek laurowy. Gotować fasolę na małym ogniu ok. 1,5 godziny pod przykryciem. Pod koniec gotowania posolić.

Mięso uformować, owiązać nitką, zrumienić ze wszystkich stron na silnie rozgrzanym oleju, po czym przełożyć do rondla dodać masło , pokrojoną na ćwiartki cebulę, macierzankę, przykryć i dusić ok. 1,5 godziny, skrapiając bulionem i wodą.

Miękkie mięso wyjąć, usunąć nitkę, pokroić na plastry, ułożyć w żaroodpornym półmisku, sos spod pieczenia przetrzeć przez sito wymieszać z koncentratem pomidorowym, solą, cukrem, pieprzem i odcedzoną fasolą, zagotować, wyłożyć na mięso, wstawić do nagrzanego piekarnika, podgrzać. Przed podaniem posypać usiekaną pietruszką.


ZAPIEKANKA Z WOŁOWINY.

500 g ugotowanej wołowiny (z rosołu) 8-10 mięsistych pomidorów,3-4 ząbki czosnku,  po 2 łyżki zielonych listków macierzanki i kolendry, sól, pieprz, 3 łyżki masła, pół szklanki tartego żółtego sera.

Ugotowane mięso pokroić w cienkie ukośne plastry. Pomidory sparzyć wrzątkiem obrać ze skórki, pokroić w dość grube plastry, obrane ząbki czosnku,  listki macierzanki i kolendry pokroić drobno.  Żaroodporne naczynie grubo wysmarować masłem posypać połową usiekanego czosnku, wyłożyć warstwą pomidorów, posypać pieprzem i solą; na pomidorach ułożyć plasterki mięsa, posypać kolendrą, macierzanką , przykryć pozostałymi pomidorami, oprószonymi solą, pieprzem i pozostałym czosnkiem, posypać startym serem polać stopionym masłem, wstawić do piekarnika, zapiekać ok. 25-30 minut. Podawać z ryżem, makaronem lub kluskami.


KURCZAK PIECZONY.

Kurczak (ok. 1,20 kg) 2 łyżki ostrej musztardy, łyżka usiekanych listków macierzanki, 2 łyżki mąki,  sól, pieprz, 2-3 łyżki lekkiego bulionu lub białego wytrawnego wina, 2 łyżki oliwy.

Dokładnie wymieszać musztardę z mąką, solą, pieprzem i tymiankiem i cały czas ucierając stopniowo dodawać bulion, aż utworzy się gładki jednolity sos. Sprawionego umytego i osuszonego kurczaka, pokroić na porcje, natrzeć dokładnie przygotowanym sosem  ułożyć na wysmarowanej oliwą blasze, wstawić do nagrzanego piekarnika, piec ok. 1 godziny. Podawać na gorąco lub na zimno.


KURCZAK FASZEROWANY.

Kurczak (ok. 1,20 kg),2 łyżki soku z cytryny , sól, 2 łyżki masła,

farsz: 2 bułki kajzerki, 3 łyżki śmietanki, 2 jajka, 1 cebula, 50 g boczku, 1,5 łyżki usiekanych listków macierzanki, łyżka usiekanej zielonej pietruszki, po pół łyżeczki curry, otartej skórki z cytryny i soli.

Umytego i osuszonego kurczaka natrzeć sokiem z cytryny i solą. Przygotować farsz: śmietankę dokładnie ubić z jajkami, wymieszać z solą, curry, skórką z cytryny i usiekaną zieleniną. Bułki pokroić w kostkę. Drobno pokrojoną słoninę stopić na patelni, dodać usiekaną cebule i chwile smażyć mieszając, przestudzić, połączyć z bułkami i przygotowanymi jajkami, dokładnie wymieszać. Napełnić kurczaka, zaszyć, ułożyć na wysmarowanej masłem blasze, polać stopionym masłem, piec w nagrzanym piekarniku ok.1 godziny, skrapiając wodą, a później polewając wytworzonym sosem.


ZIOŁOWE KOTLECIKI.

600 g mielonej wołowiny, 2 jajka, po łyżce usiekanych zielonych listków macierzanki piaskowej, lubczyku, lebiodki , bazylii i zielonej pietruszki, 1 duża cebula, łyżka sosu sojowego, pół szklanki tartej bułki, sól pieprz;

Mięso połączyć z tartą bulą , usiekaną cebulą i zieleniną, dodać sól, pieprz, sos sojowy, wbić jajka i bardzo dokładnie wyrobić masę. Formować niewielkie płaskie kotleciki, smażyć na ruszcie, z każdej strony po 3-4 minuty.

KRóLIK PO PROWANSALSKU.

Królik (ok. 1,5 kg), 500 g twardych mięsistych pomidorów 150 g słoniny, 3-4 ząbki czosnku, łyżka soku z cytryny, 3  łyżki świeżych listków (lub 2 łyżeczki suszonych) macierzanki,  sól, pieprz,  2 łyżki oleju, ćwierć szklanki białego wytrawnego wina.

Usiekany czosnek utrzeć z solą, pieprzem, sokiem z cytryny i 2 łyżkami macierzanki, dokładnie natrzeć królika, zawinąć w folię i zostawić w lodówce na 2-3 godziny. Słoninę pokroić w cienkie plastry. Królika podzielić na porcje. Każdą porcję owinąć plastrem słoniny, spiąć wykałaczką, ułożyć na wysmarowanym olejem żaroodpornym półmisku, wstawić do nagrzanego piekarnika i piec ok.30-40 minut, od czasu do czasu przekręcając mięso i skrapiając łyżka wina. Pomidory sparzyć wrzątkiem obrać ze skórki, pokroić w plastry, obłożyć nimi królika i piec razem następne 30 minut.


ZAPIEKANKA ZIEMNIACZANA.

1 kg ziemniaków, 300 g pomidorów, 300 g cebuli, 100 g wędzonego boczku w cienkich plasterkach, 3 łyżki masła, 3 łyżki usiekanych listków macierzanki, sól, pieprz.

Pomidory sparzyć wrzątkiem obrać ze skórki, pokroić w dość grube plastry. Obrane i umyte  ziemniaki  pokroić na plastry, ułożyć na sicie, przelać wrzątkiem, a następnie zimna wodą, tak samo postąpić z pokrojona w plasterki cebula. Żaroodporne naczynie wysmarować masłem, wyłożyć warstwą ziemniaków, posypać solą i pieprzem, przykryć cieniutkimi plastrami boczku, cebuli i pomidorów, obficie posypać macierzanką. Układać warstwami aż do wyczerpania składników, polać stopionym masłem. Naczynie przykryć, wstawić do gorącego piekarnika na  ok. 40 minut po czym odkryć i zapiekać jeszcze ok. 10 minut.


GORĄCA PRZEKĄSKA Z ZIELONEJ FASOLKI.

800 g zielonej fasolki, 4-5 gałązek świeżego cząbru, sól, łyżka masła, łyżeczka soku z cytryny, pół łyżeczki cukru;

1 spora cebula, 3-5 ząbków czosnku, pół strąka czerwonej papryki, 50 g pieczarek, 2-3 łodygi selera naciowego, łyżka świeżych listków macierzanki, 2 łyżki oliwy, ćwierć szklanki bulionu, sól, pieprz, pół szklanki kwaśnej śmietany.

Zagotować osoloną wodę z dodatkiem masła, cukru, soku z cytryny i cząbru; na wrzątek wrzucić umytą fasolkę gotować ok. 15 minut, odcedzić, ułożyć w żaroodpornym półmisku.

Łodygi selera naciowego, cebulę i czosnek obrać, pieczarki i paprykę umyć, osuszyć, wszystkie warzywa drobno pokroić. W rondlu rozgrzać oliwę, zeszklić cebulę i czosnek, dodać paprykę, seler, pieczarki i mieszając chwilę smażyć, po czym skropić bulionem i dusić pod przykryciem ok. 10 minut, doprawić solą i pieprzem, dodać listki tymianku i śmietanę i podgrzewać mieszając, fasolkę zalać sosem, wstawić na 4-5 minut do nagrzanego piekarnika.


Hanna Szymanderska - potrawyregionalne.pl
© JM Media 2008. All rights reserved.