 |
| |
|
|
|
Należy do rodziny berberysowatych. Jest krzewem liściastym osiągającym wysokość do 2 m. Liście zrzucane zimą mają długość 2 - 4 cm, są kształtu eliptycznego i na brzegach ząbkowane. Ma żółte kwiaty zebrane w grona, kwitnie od maja do czerwca.
Jadalne owoce - podłużne, czerwone i kwaśne jagody - pojawiają się w sierpniu i wrześniu.
Występuje w Europie Środkowej i Południowej, oraz Azji Mniejszej. W Polsce spotykany jest na skraju lasów, w zaroślach, na nizinach i niższych partiach górskich.
| | |
| |

Burak ćwikłowy ( Beta vulgaris) - zgrubiałe korzenie rośliny dwuletniej z rodziny komosowatych, został wyhodowany z buraka dzikiego rosnącego na terenach nadmorskich jako jedna z trzech form buraka korzeniowego.
W Polsce burak ćwikłowy był podawany już na stole Władysława Jagiełły. Od tego czasu warzywo to należy w naszym kraju do najpopularniejszych, tak ze względu na walory smakowe, jak i odżywcze. Jego główną częścią jadalną jest spichrzowy korzeń.
Bez buraka nie byłoby prawdziwej polskiej Wigilii, jak również Wielkanocnej ćwikły z chrzanem. | | |
| |

Jest rośliną z rodzaju cytrus, rodziny rutowate. Ojczyzną cytryny jest Azja, jednak dokładne jej pochodzenie nie jest znane. Mogą to być wschodnie Himalaje, jak również południowo-wschodnia Azja lub południowe Chiny.
Cytryna powstała prawdopodobnie w wyniku skrzyżowania limy ( Citrus aurantifolia syn. C. latifolia) z cytronem ( Citrus medica) w Chinach lub Indiach - w stanie dzikim nie występuje nigdzie. Rzymianie uprawiali ją już w III wieku naszej ery. Do Europy trafiła dzięki Arabom w XI wieku, wg innych źródeł - zawdzięczamy ją wyprawom krzyżowym w XIII wieku. | | |
| |
 Róża występuje jako kolczasty krzew lub pnącze z rodziny różowatych ( Rosaceae). Ocenia się, że istnieje ok. 200 gatunków róż, a różnych form i odmian ponad 20 000.
Wiele gatunków tworzy owocnie nadające się na przetwory domowe. Są one również wykorzystywane w ziołolecznictwie.
Płatków niektórych gatunków róży używa się w przetwórstwie domowym, perfumerii i przemyśle kosmetycznym.
| | |
| |
 Dereń należy krzewów sadowniczych mających wyjątkowe właściwości prozdrowotne. Są pośród nich także: bez czarny, jagoda kamczacka, rokitnik czy też jarząb domowy. Szkoda, że tak rzadko je uprawiamy. Owoce tych krzewów zawierają duże ilości substancji biologicznie czynnych, zwłaszcza witamin i antyoksydantów.
Wymienione gatunki są coraz częściej spotykane w przydomowych ogródkach, gdzie pełnią funkcje ozdobne.
Warto zwrócić baczniejszą uwagę na dereń właściwy - rodzący smaczne i zdrowe owoce, zawierające cukry, kwasy organiczne (głównie kwas jabłkowy), garbniki, pektyny, flawonoidy oraz witaminy.
| | |
| |
Źródłosłowem łacińskiej nazwy aucuparia jest Aves cupare, co można przetłumaczyć jako „pożądanie ptaków”.
Można to również zinterpretować jako „polowanie na ptaki”, ponieważ kiedyś w trakcie polowań na ptaki używano jagód jarzębiny do zwabiania ptaków.
W Polsce szczególnie popularne są: jarząb pospolity (jarzębina pospolita), jarząb mączny, jarząb szwedzki oraz jarząb brekinia. | | |
| |
Małe, ciemnozłote, śliwki o dość kwaśnym i cierpkim smaku. Nadają się znakomicie na przetwory - podczas dłu-giego smażenia zachowują ciekawy kolor, cudowny aromat i większość składników odżywczych.
Mirabelki zawierają dużo beta-karotenu, a nadto: cukry, kwasy organiczne, sole mineralne, garbniki i duże ilości witamin z grupy A, B1 i C.
Owoc mirabelki zawiera również sporo pektyn - niemal tyle co jabłka.
| | |
| |

Należy do rodziny leszczynowatych, które obejmują 15 gatunków krzewów, rosnących na obszarach umiarkowanych Europy, Azji i Ameryki Północnej. W Polsce występuje w stanie dzikim tylko jeden gatunek - leszczyna pospolita ( Corylus avellana). Jest ważnym składnikiem lasów liściastych.
Leszczyna jest jedną z najstarszych roślin uprawianych i wykorzystywanych przez ludzi, o czym świadczą wykopaliska z okresów wczesnohistorycznych.
Orzechy, kora, liście i kwiatostany leszczyny mają znaczenie lecznicze i odżywcze. | | |
| |

Orzech włoski jest dużym drzewem liściastym pochodzącym z południowej Europy i południowej Azji. Osiąga wysokość od 26 do 34 metrów, a średnica jego pnia dochodzi do 2 metrów. W polskim klimacie dorasta do 17 metrów.
Jego łacińska nazwa związana jest z najwyższym władca nieba i ziemi, ojcem bogów - Jowiszem (Juglans regia - z jovis glans „orzech Jowisza” - „królewski orzech Jowisza”). | | |
| |
Pigwa często mylona jest z pigwowcem, choć są to dwie różne rośliny.
Różnice między nimi przedstawione są poniżej. Duża zawartość pektyn sprawia, że można z nich robić doskonałe galaretki, powidła, marmolady, dżem i kompoty. Dodaje się je również do innych przetworów dla poprawy ich smaku, np. kompoty gruszkowe z dodatkiem pigwy mają niespotykany aromat, są traktowane jako wspaniały dodatek do ciast i herbaty. Można z nich sporządzać aromatyczne wina i likiery.
| | |
| |
 Śliwa tarnina - inne nazwy; tarnina, ciernie, tarń, tarka, ciarki, cierniak, żarnośliwa, korcipka, wilżyna.
Jest wysokim krzewem, ciernistym, gęsto rozgałęzionym. Rośnie na prawie wszystkich glebach, porasta brzegi lasów, miedze, przydroża.
Ze względu na kwiaty i owoce jest cenna dla środowiska. Tworząc gęste zarośla, trudne do przebycia dla człowieka i większości zwierząt (psy, koty i in.) stanowi dobre miejsca lęgowe dla ptaków i małych ssaków. | | |
| |
 Pojawia się zazwyczaj z końcem maja i jest smakowitą zapowiedzią lata. Wiele jej najnowszych odmian owocuje nawet jeszcze we wrześniu. Truskawka jest uszlachetnioną poziomką, powstałą w wyniku długotrwałych zabiegów hodowlanych.
W XVIII w. skrzyżowano amerykańskie poziomki z odmianami chilijskimi.
W ten sposób powstała truskawka ananasowa. Od niej pochodzą liczne i wspaniałe współczesne odmiany.
| | |
| |
 Rośnie w strefach umiarkowanych półkuli północnej i występuje w około 60 gatunkach.
Jej współczesne odmiany zostały wyselekcjonowane spośród drzew rosnących dziko na wybrzeżach Morza Kaspijskiego i Czarnego.
Naturalnymi krewniaczkami wiśni są czereśnie i czereśnie ptasie (zwane także trześniami lub cześniami).
W Polsce, w stanie naturalnym, rosną tylko dwa gatunki wiśni: karłowa (Prunus fruticosa, Cerasus fruticosa) - prawnie chroniona, zwana również wisienką stepową oraz ptasia (Prunus avium, Cerasus avium) - w lasach liściastych i mieszanych na południu Polski. | | |
| |
|
|
|
|