WIELKANOCNY CHRZAN.

Czy bez tego ostrego dodatku równie znakomicie smakowałyby nam domowej roboty wędliny lub mięsa na zimno?
Wielkanocne „potyczki” z chrzanem zaowocowały najrozmaitszymi przepisami i jego nieustanną (nie tylko świąteczną) obecnością w naszej, redakcyjnej kuchni.

Co prawda, tarcie chrzanu do najprzyjemniejszych zajęć nie należy, ale raz w roku dobrze jest się w Wielki Czwartek nieco poumartwiać, roniąc łzy nad tarłem i miską. Dlaczego w Wielki Czwartek? Bo jak twierdzimy nie tylko my, ale także wielu naszych ”chrzanolubnych” przyjaciół i znajomych, cała tajemnica właściwego przygotowania chrzanu kryje się w czasie danym mu by się… „przeżarł”.
Startemu chrzanowi trzeba dać „pooddychać” w chłodzie (pod przykryciem) co najmniej dobę. My pozwalamy mu leżakować 2 doby. Dopiero wtedy nadchodzi najwłaściwszy czas na łączenie go z innymi tradycyjnymi składnikami.

Można - oczywiście - iść na skróty i wykorzystywać tarty chrzan powszechnie dostępny na sklepowych półkach. Robi go praktycznie każda szanująca się przetwórnia warzyw. Jednak taki chrzan to swoista loteria… jeden za kwaśny, drugi za szary, trzeci zbyt płowy, kolejny lejący się, jeszcze inny dziwnie słodki… Ale wybór - bez wątpienia - jest spory!

Z babcinej i prababcinej kuchni pochodzą dwa poniższe przepisy.


CHRZAN Z JAJKAMI.

5 jajek na twardo zemleć, a następnie ucierać w misce dodając tarty chrzan (6 łyżek stołowych). Doprawić solą i pieprzem. Dodać nieco kwaśnej śmietany (z ”czuciem”, by całość nie była nazbyt rzadka).
Powinien szczypać w nos !!! 


CHRZAN Z JABŁKAMI.

W garnku roztapiamy pół łyżki masła, dodajemy 4  jabłka (najlepiej szare renety) pokrojone w cienkie plasterki, podlewamy łyżką wody i smażymy. Po ostudzeniu dodajemy tarty chrzan (wg uznania) doprawiamy do smaku cukrem.
Dobrze jest odstawić go na dobę i sprawdzić ostrość (zawsze można ją podnieść). Tak przygotowany chrzan jest nie tylko smaczny, ale też wspaniale pachnie.   
                

Z Sękowej k/Gorlic proponujemy podany przez Teresę Drzymałę (MP 3) przepis na wielkanocny chrzan , a z Wyskitnej k/Grybowa przez Annę Poznańską (MP 3).  
Poniżej znajdą Państwo jeszcze kilka kolejnych przepisów na różne sposoby przygotowania wielkanocnego chrzanu.


CHRZAN.

Szklanka startego chrzanu, 1 litr kwaśnej śmietany, 10 żółtek, sól, cukier.Jajka ugotować na twardo, wyjąć żółtka i rozetrzeć dodając świeżo starty chrzan i gęsta,kwaśną śmietanę.
Doprawić solą i odrobiną cukru do smaku.
Białka można utrzeć na tarce lub drobno posiekać i również dodać do chrzanu.
KGW Pogorzany (Małopolska)


CHRZAN DOMOWY NA ZIMNO.

Składniki:
1 litr startego chrzanu, 10 jajek ugotowanych na twardo, 1 szklanka śmietany, ocet lub sok z cytryny, sól, cukier.

Wykonanie:
Chrzan zetrzeć na tarce o drobnych oczkach. Jajka ugotowane na twardo posiekać lub zetrzeć na tarce na małych oczkach, połączyć ze śmietaną i chrzanem.
Przyprawić do smaku solą, cukrem i sokiem z cytryny lub octem.  Genowefa Ogrodnik, Wola Brzostecka  (Podkarpacie)


CHRZAN DO WĘDLIN I PASZTETÓW.

Składniki:
10 jaj, 10 łyżek octu, 10 łyżek wody, 10 łyżek cukru, 10 łyżek startego chrzanu.
Wykonanie:
Ocet, cukier, wodę zagotować, dodać roztrzepane jaja, zagotować jak budyń, dodać chrzan, zagotować, ostudzić, przełożyć do słoików.
Można przechowywać około jednego miesiąca w lodówce.
Podawać do mięs, wędlin i pasztetów. Janina Fryc, Brzostek (Podkarpacie)


CHRZAN Z JAJKAMI.
Składniki:
1 szklanka startego chrzanu, 1 l kwaśnej śmietany, 10 żółtek, sól, cukier.

Wykonanie:
Jajka ugotować na twardo, wyjąć żółtka i rozetrzeć dodając świeżo starty chrzan i gęsta,kwaśną śmietanę.
Doprawić solą i odrobiną cukru do smaku. Białka można utrzeć na tarce lub drobno posiekać i również dodać do chrzanu.
Podawać do wędlin i jajek na twardo. KGW Kłodne (Małopolska)


KREM CHRZANOWY DO WĘDLIN.

Składniki:
2 grube korzenie chrzanu, 4 jajka, ok. 60 ml octu, 1 szklanka wody, 4 pełne łyżki cukru, 1 łyżeczka soli.   Wykonanie:
Chrzan zetrzeć drobno na tarce. Do rondelka wbić całe jajka, dobrze je roztrzepać i rozmącić z wodą, cukrem, solą i octem. Podgrzewać, ciągle mieszając, aż do momentu zawrzenia. Zdjąć z ognia, dodać chrzan i dokładnie wymieszać.
Ostudzony krem można przełożyć do słoika i dosyć długo przechowywać w lodówce.
Podawać jako dodatek do kanapek lub wędlin. KGW Kłodne (Małopolska)


SOS DO MIĘSA Z JABŁKAMI.

Składniki:
4 - 5 jabłek, 1 szklanka majonezu, 3 - 4 łyżki kwaśnej śmietany, natka pietruszki,sól, pieprz, sok z cytryny.
Wykonanie:
Jabłka obrać, zetrzeć na tarce o grubych oczkach i skropić sokiem z cytryny.
Połączyć z majonezem i śmietaną, doprawić do smaku solą i pieprzem. KGW Krasne Lasocice (Małopolska)


WIELKANOCNY CHRZAN.

Składniki:
2 l maślanki, 15 dag surowego chrzanu, wędzone wędliny, gotowane mięso, jajka, sól, pieprz.   Wykonanie:
Danie trzeba zacząć przygotowywać na trzy dni przed Wielkanocą. Maślankę własnego wyrobu wlać do kamiennego garnka. Chrzan obrać, utrzeć i wymieszać z maślanką.
Garnek przykryć lnianą ścierką i odstawić na trzy dni.
Tuż przed podaniem pokroić kawałki wędlin wędzonych, gotowane mięso i jajka na twardo w grubą kostkę.
Doprawić solą, pieprzem i podawać na wielkanocny obiad.
Nie gotować !!!

Nie ulega kwestii, że wielkanocny chrzan, przez prostotę wykonania, daje nam pełne pole do popisu. Każdy może kierować się własnymi proporcjami, smakami i przyzwyczajeniami.
Nie przepadamy jednak za chrzanem nazbyt zakwaszonym - szczególnie octem spirytusowym.
Jeśli chrzan chcemy lekko zakwasić najlepiej użyć do tego świeżo wyciśniętego soku z cytryny lub octu winnego.


Tekst:
Leszek Horwath i Krzysztof Zieliński
Foto i nagrania: Leszek Horwath
© JM Media 2008. All rights reserved.