Górale Orawscy (Orawiacy) zamieszkują 14 wsi położonych u podnóża najwyższego szczytu Beskidu Wysokiego - Babiej Góry (m.in.: Chyżne, Harkabuz, Jabłonkę, Kiczory, Lipnicę Małą i Wielką, Orawkę, Zubrzycę Dolną i Górną. Skupiska Orawiaków znajdują się także na Słowacji.
Strój męski: płócienna koszula, sukienne białe spodnie zdobione charakterystycznymi parzenicami wykonanymi z pętli czarnej taśmy, czarna kamizelka z porcelanowymi guzikami zwana prucnikiem, haftowana na przodzie i kołnierzu brązowa gunia, skórzany, szeroki pas lub charakterystycznie owijający talię wąski pasek, kapelusz z szerokim, sztywnym rondem oraz kierpce lub buty z cholewami.
Strój kobiecy: koszula zdobiona przy szyi i rękawach falbaną z koronką (zwaną rojtem), płócienna halka (tzw. spodnik) czarna lub granatowa spódnica z drobnym, białym wzorem, czarna lub biała haftowana zapaska, wełniany (na ogół jednobarwny) gorset oraz kierpce lub topanki – skórzane buty z cholewkami na obcasie. W zimie Orawianki zakładały kurtki z sukna zwane kacabajkami lub jasnobrązowe kożuchy, obszywane aplikacjami z białej skóry.
Źródłem utrzymania Orawiaków rolnictwo, pasterstwo (owce, woły), hodowla drobiu (gęsi) oraz wyrób płócien i handel nimi.
W muzyce i tańcach (warto zwrócić uwagę na ciardasze) wyraźne są wątki pasterskie, a na Orawie przetrwało wiele tradycyjnych instrumentów dętych i pasterskich instrumentów sygnalizacyjnych, chętnie dziś wykorzystywanych w prezentacjach kapel, m.in.: fujarki, rogi pasterskie i trombity.
W obrzędowości wyróżnia się bogata oprawa uroczystości weselnych z wieloma przyśpiewkami, tańcami a nawet magicznymi zabiegami.
Dla sztuki ludowej charakterystyczne są: rzeźba sakralna w drewnie, malarstwo na szkle oraz wyrób papierowych kwiatów.
Zbiory kultury materialnej Orawy gromadzi Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej, - 34-484 Zubrzyca Górna, tel./fax +48 18 28 527 09, czynny od 1 maja do 30 września w godz. 8.30 - 17.00, od 1 października do 30 kwietnia w godz. 8.30 do 14.30. Ceny biletów: normalny 6,- zł, ulgowy 4,- zł. Po skansenie oprowadza przewodnik (bez dodatkowych opłat).
(oprac.: hth) |