LACHY LIMANOWSKIE
Zamieszkują dolinę rzeki Łososiny oraz teren ograniczony grzbietami wzniesieniami Pasierbca, Zęzowa, Cichonia, Ostrej, Jeżowej Góry, Łyżki i Latacza oraz okolice Chomranic.
Strój męski: sukienne spodnie wpuszczone do butów z cholewami, biała koszula, granatowy kaftan lub kamizelkę. Wierzchnim odzieniem była lniana górnica z wyłogami, a w zimne dni sukienna gunia, sukmana lub gurman.
Strój kobiecy: lniana koszula, halka, kolorowa spódnica, biało haftowana zapaska. Na nogi kobiety wkładały trzewiki.
Panny nosiły gorsety ozdobione koralikami i haftem, a mężatki haftowane chusty, związane w czepiec. Zimą kobiety ubierały krótkie kożuszki i wełniane naramienne chusty.
Głównym źródłem utrzymania było rolnictwo, sadownictwo (jabłka, śliwy, uprawa czarnej i czerwonej porzeczki) oraz hodowla bydła.
W zróżnicowanej i bogatej muzyce Lachów Limanowskich przeplata się wiele wpływów. W sztuce ludowej zwraca uwag oryginalne hafciarstwo, rzeźba sakralna w drewnie, spotykana w przydrożnych kapliczkach (figury: Chrystusa Frasobliwego, Ukrzyżowanego, U Słupa czy św. Nepomucena) oraz wyrób bibułkowych kwiatów, którymi przystrajano obrazy świętych na ścianach izb, wielkanocne palmy, także mogiły.
LACHY OD DOBREJ
Zamieszkują w północno-zachodniej części powiatu limanowskiego, w 11 wsiach, m.in.: w Dobrej, Gruszowcu, Jurkowie, Półrzeczkach, Skrzydlnej, Wilczycach i Woli Skrzydlańskiej. Są najbardziej na zachód wysunięta grupą ludności lachowskiej oddzielającą Górali od Krakowiaków.
Strój męski: długa (do pasa) biała koszula bez kołnierza, spięta na piersiach mosiężną szpilą lub kolorową wstążką, sukienne spodnie koloru granatowego - błokicie, zdobione sercowatą, skromną parzenicą oraz długie buty z cholewami - karbioki. Odzienie wierzchnie stanowiła sukienna kurtka z lamówką na brzegach - burka lub granatowy kaftan bez rękawów, albo biała sukmana z przodami wyszywanymi, na modłę krakowską, czerwonym sznurkiem.
Strój kobiecy: płócienna koszula, i halka, spódnica w drobne kolorowe kwiaty i płócienna, haftowaną zapaskę oraz płócienny, zazwyczaj granatowy, gorset zdobiony roślinnym haftem. Starsze gospodynie zakładały kaftany zwane katankami. Na głowy ubierano barwne chustki. Mężatki pod chustkami nosiły czepce. Na ramiona kobiety narzucały rańtuchy - płócienny szale, a na nogi zakładały karbioki (trzewiki z cholewkami).
Głównym źródłem utrzymania tej grypy Lachów było rolnictwo, hodowla oraz sadownictwo.
W muzyce zwraca uwagę spora ilość wpływów krakowskich (w kapelach obok skrzypiec i basów obecny jest także klarnet), a w twórczości ludowej malowane skrzynie, zdobione stoły, krzesła oraz ceramika.
LACHY SZCZYRZYCKIE
Szczyrzycanie zamieszkują na pograniczu powiatów: bocheńskiego, myślenickiego i limanowskiego. Jest to rozległa kotlina biegnąca od doliny Raby do stóp Beskidu Wyspowego.
Strój męski (odświętny): biała, płócienna koszula, granatowa kamizelka z wykładanym kołnierzem i klapami wyszytymi kolorowym haftem, granatowy kaftana (bezrękawnika) zapinanego na białe guziki, z lamówką z czerwonego sukna, zdobionego kolorowymi haftami, naszyciami z cekinów i koralikami. Białe, płócienne spodnie (dymki) wpuszczano do czarnych butów z cholewami. Wierzchnim okryciem była górnica z płótna konopnego lub lnianego (zwana także płótnianką) , lamowana czerwonym suknem. Od wielkiego święta Bogaci gospodarze, na wielkie święta i uroczystości, zakładali sukmany (czarne w południowo-zachodniej części regionu i czerwone - zdobiny na południowym-wschodzie). Ozdobą głowy był brusek - filcowy kapelusz z okrągłą główką i niewielkim rondem, z zatkniętym za pasek kogucim piórkiem.
Strój kobiecy (odświętny): płócienna koszula z długimi rękawami, spódnica z białego płótna, haftowana motywami roślinnymi, wykończona u dołu haftowanymi zębami. Gorsety (fioletowo-czerwone lub zielone), zapinane z przodu na haftki - wykonane z adamaszku, z doszytym u dołu paskiem drobnych fałdek. Na początku XX wieku gorsety zdobiono dodatkowo koralikami oraz haftem kwiatowym i sznurowano czerwonymi wstążkami. Górną część stroju uzupełniały wysoko na szyi sznurki prawdziwych korali, noszone wysoko na szyi. Spódnice drukowano w kwiaty na zielonym, białym lub bordowym tle. Na wierzch zakładano katany z długimi rękawami, zdobione haftem i koralikami, a na ramiona narzucano łoktusy - płócienne płachty lub grube, wełniane chusty. Mężatki zakładały na głowy białe chusty wiązane w czepiec lub kolorowe chustki wiązane w tyle głowy. Na nogach noszono czarne buty z cholewami.
Głównym, źródłem utrzymania Szczyrzycan było rolnictwo oraz hodowla bydła i owiec.
W muzyce dominują elementy folkloru krakowskiego, a w sztuce ludowej zwracają uwagę oryginalnie zdobione malowane skrzynie służące do przechowywania odzieży.
ZAGóRZANIE
Zamieszkują po północne stoki Gorców i część sąsiadującego z nimi Beskidu Wyspowego, pomiędzy Lubogoszczem, Śnieżnicą, Kudłaniem, Turbaczem, Suhorą i Luboniem Wielkim. Centrami ich kultury są Mszana Dolna i Kasina Wielka.
Strój męski: płócienna koszula, krótki serdak (bez rękawów), z białych skór owczych, samodziałowe, sukienne spodnie z haftowaną parzenicą (czerwoną i niebieską), kierpce przytrzymywane skórzanymi rzemieniami i filcowy kapelusz. Okryciem wierzchnim była czarna hazuka uszyta z samodziałowego sukna.
Bogaci gospodarze ubierali zimą serdaki i kożuchy.
Strój kobiecy: bieliznę z grubego płótna, białe spódnice pod spód, a farbowane lub drukowane na wierzch. Na plecy zarzucano łoktuszkę. Mężatki nosiły na głowach czepce. Na nogi zakładano kierpce, a od święta buty z miękkimi cholewkami.
Zamożne gospodynie nosiły spódnice i zapaski z wełny oraz jedwabiu.
Głównym źródłem utrzymania Zagórzan było rolnictwo i hodowla bydła wypasanego na leśnych polanach. W Mszanie rozwinęło się rzemiosło - meblarstwo.
W różnorodnej muzyce silne są wpływy sąsiednich grup etnicznych, a w sztuce ludowej wyróżnia się haft oraz rzeźba sakralna w drewnie i kamieniu ozdabiająca przydrożne kapliczki.
(oprac.: hth) | 
![[PARTNERZY]egory](http://www.potrawyregionalne.pl/media/Banners/egoryban.jpg)
