Lista Produktów Tradycyjnych została utworzona na mocy ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o rejestracji i ochronie nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych. Na Liście mogą zostać umieszczone produkty rolne, środki spożywcze, a także napoje spirytusowe. Podstawą wpisu produktu na Listę Produktów Tradycyjnych jest wykazanie co najmniej 25-letniej tradycji jego wytwarzania.
Na terenie Polski produkuje się wiele specyficznych wyrobów, które są wyrazem wielowiekowej tradycji kuchni polskiej, a prowadzenie Listy Produktów Tradycyjnych służy identyfikacji właśnie takich wyrobów.

Bez nich Kraków nie byłby w pełni Krakowem. Rodowity Krakus nie wyobraża sobie miasta bez możliwości ich spałaszowania w dowolnej chwili, a i turyści nad wyraz chętnie sięgają po ten tradycyjny specjał. Nazwa łacińska jest może nieco myląca bo odnosi się do krągłości kształtu, ale nazwa polska nie pozostawia już cienia wątpliwości, że chodzi o warzenie, czyli gotowanie, a dokładnie obwarzanie, czyli obgotowywanie… ciasta.
Opłotkami nieco, ale doszliśmy do sedna sprawy czyli obwarzanków i precelków krakowskich.

 

Już  niebawem kiełbasa lisiecka, podlegać będzie specjalnej ochronie nie tylko w Polsce, ale także we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Wytwarzać ją będzie mogło tylko konsorcjum składające się z małych rodzinnych zakładów masarskich działających w dwóch podkrakowskich gminach: Liszki i Czernichów. Odwiedziliśmy najbardziej znanego wytwórcę tego przysmaku, dwukrotnego laureata „Perły” Targów Polagra (2003 - za kiełbasę lisiecką i 2006 - za polędwicę w ziołach) - Stanisława Mądrego z Nowej Wsi Szlacheckiej.

Ta wyjątkowa, tradycyjna szynka wieprzowa z kością i  golonką, oryginalny smak oraz zapach zawdzięcza suszeniu na wolnym powietrzu oraz długotrwałemu dojrzewaniu (trwającemu kilka miesięcy - nawet do wczesnej wiosny). Nie bez znaczenia dla smaku tej wędliny, wpisanej w maju ubiegłego roku na „Listę Produktów Tradycyjnych”, jest używany do jej wyrobu surowiec. To najlepsze jakościowo mięso pochodzące ze sztuk żywionych tradycyjnymi metodami, hodowanych na miękkiej ściółce.
Prawdziwy „kumpiak podlaski” waży od 6 do 8 kg. Plaster mięsa z takiej szynki ma barwę czerwoną. Skórka jest brunatno-czerwona, z  lekkim pomarańczowym odcieniem.

Historycznie potwierdzona tradycja suszenia, a właściwie wędzenia śliw węgierek znanych pod nazwą śliw sechlońskich, sięga co najmniej XVIII wieku, a nazwa miejscowości Sechna wywodzi się  od słowa „sechnie” (gwarowe: schnie, suszy się). Udokumentowane tradycje sadownicze w tej części Beskidu Wyspowego (szczególnie uprawa śliw węgierek) liczą cztery wieki, choć można z dużą dozą prawdopodobieństwa przyjąć, że swój początek mają w czasach jeszcze odleglejszych, sięgających ponad 700 lat !

Nienajlepsza jakościowo ziemia i surowy, górski klimat, powodowały, że często pod strzechy chyż (zagród) zaglądał głód, zwłaszcza na przednówku.

Dodatkowo przechodzące liczne wojny i najazdy pustoszyły rabowały i tak już bardzo ubogie górskie wioski.

W kuchni używane są liście mięty pieprzowej świeże i suszone.
Znakomicie wzbogacają one smak warzyw: papryka, pomidor, bakłażan, szpinak.
Stosuje się je również do deserów z cytryną i owocami, jogurtu, twarogu, ziemniaków, zup, sałatek, sosów, potraw duszonych słodkich i pikantnych, herbatek ziołowych.
Mięta dobrze harmonizuje z innymi przyprawami jak: czosnek, bazylia, pietruszka i kolendra, a także  kardamonem i chili.

W kuchni najlepiej stosować świeżą miętę.
Publikujemy kilka przepisów na potrawy z miętą. Nie wszystkie one pochodzą z polskiej kuchni regionalnej, ale mięta jest tak wdzięcznym zielem, że warto z nią ”poeksperymentować”.

Etykietę dla produktów tradycyjnych z Małopolski j opracowano ją pod auspicjami Małopolskiej Agencji Rozwoju Regionalnego, a jej ostateczny kształt jest wynikiem przeprowadzonych przez Agencję badań ankietowych w  Małopolsce, dotyczących rozpoznawalności produktów tradycyjnych oraz wielostopniowych konsultacji z  producentami produktów tradycyjnych.
Warto zauważyć, że w  jej centralnym punkcie wykorzystano bardzo dobrze już znany znak graficzny "Produkt Tradycyjny z Małopolski" przygotowany przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego.